Regulacje •

EUDR: rozporządzenie UE w sprawie wylesiania a cyfrowy paszport produktu

Czym jest EUDR (rozporządzenie (UE) 2023/1115)? Jakie produkty obejmuje, jakie są obowiązki należytej staranności i dane geolokalizacyjne, harmonogram od 30 grudnia 2026 roku oraz jak rozporządzenie w sprawie wylesiania łączy się z cyfrowym paszportem produktu.

Autor: Zespół myDPP

EUDR: rozporządzenie UE w sprawie wylesiania a cyfrowy paszport produktu

Najważniejsze w skrócie

Rozporządzenie UE w sprawie wylesiania (ang. EU Deforestation Regulation, EUDR, rozporządzenie (UE) 2023/1115) zakazuje obrotu produktami, które przyczyniły się do wylesiania lub degradacji lasów. Obejmuje siedem surowców — bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno — oraz szereg produktów pochodnych, takich jak skóra, czekolada, meble, papier i opony. Każdy, kto wprowadza te towary na rynek UE, eksportuje je lub nimi handluje, musi przeprowadzić należytą staranność (due diligence), zebrać dane geolokalizacyjne wszystkich działek, na których wyprodukowano surowce, oraz złożyć oświadczenie o należytej staranności (Due Diligence Statement, DDS) za pośrednictwem centralnego systemu informacyjnego UE. Po dwóch przesunięciach EUDR obowiązuje duże i średnie firmy od 30 grudnia 2026 roku, a mikro- i małe przedsiębiorstwa od 30 czerwca 2027 roku. Ten artykuł wyjaśnia, czego wymaga EUDR, i dlaczego dane o identyfikowalności i produkcie opierają się na tej samej bazie danych co cyfrowy paszport produktu (DPP).

Jeśli chcesz najpierw zapoznać się z cyfrowym paszportem produktu, polecamy artykuł wprowadzający Cyfrowy paszport produktu w 15 minut: czym jest DPP i dlaczego UE go wprowadza.

Czym jest EUDR?

Rozporządzenie UE w sprawie wylesiania to centralny unijny akt prawny przeciwko importowanemu wylesianiu. Jego celem jest zapewnienie, aby konsumpcja określonych surowców w UE nie przyczyniała się już do wycinki i degradacji lasów na świecie. Rozporządzenie weszło w życie 29 czerwca 2023 roku i zastępuje starsze unijne rozporządzenie w sprawie handlu drewnem (EUTR), znacząco rozszerzając jego zakres.

Sercem EUDR jest zakaz dostępu do rynku: objęte towary można wprowadzić na rynek UE, udostępnić lub z niego wyeksportować tylko wtedy, gdy jednocześnie spełnione są trzy warunki. Odpowiedzialność spoczywa na podmiotach (operators) — czyli tych, którzy jako pierwsi wprowadzają towar na rynek lub go eksportują — oraz na przedsiębiorcach handlowych (traders).

Jakie surowce i produkty są objęte?

EUDR obejmuje siedem surowców i długą listę produktów pochodnych, zdefiniowanych w załączniku I do rozporządzenia za pomocą kodów celnych:

  • Bydło — np. wołowina, skóra, skóry surowe
  • Kakao — np. ziarna kakaowe, czekolada
  • Kawa
  • Olej palmowy — np. olej palmowy i jego pochodne
  • Kauczuk — np. opony, wyroby gumowe
  • Soja — np. ziarno soi, olej sojowy, pasze
  • Drewno — np. tarcica, meble, papier, celuloza, wyroby drukowane

Szczególnie istotne dla zgodności na poziomie produktu: drewno trafia do mebli, a kauczuk i skóra do obuwia, tekstyliów i części pojazdów. Oznacza to, że zakres EUDR pokrywa się z grupami produktów objętymi również rozporządzeniem ESPR o ekoprojekcie i cyfrowym paszportem produktu.

Trzy warunki EUDR

Objęte produkty można wprowadzać do obrotu tylko wtedy, gdy łącznie:

  1. Są wolne od wylesiania: surowce wyprodukowano na gruntach, które nie zostały wylesione po 31 grudnia 2020 roku. W przypadku drewna dodatkowo nie może dojść do degradacji lasu.
  2. Zostały wyprodukowane legalnie: produkcja jest zgodna z odpowiednimi przepisami kraju produkcji (prawa do użytkowania gruntów, ochrona środowiska, prawo pracy, podatki, przepisy handlowe).
  3. Są objęte oświadczeniem o należytej staranności (DDS) złożonym w systemie informacyjnym UE przed wprowadzeniem do obrotu.

Należyta staranność: geolokalizacja, ocena ryzyka, DDS

Rdzeniem EUDR jest trzystopniowy obowiązek należytej staranności:

1. Wymogi informacyjne

Podmioty muszą zebrać informacje o towarze — opis, ilość, kraj produkcji, a przede wszystkim współrzędne geolokalizacyjne wszystkich działek, na których wyprodukowano surowce. Te dane geolokalizacyjne to kluczowa nowość: umożliwiają prześledzenie każdej dostawy aż do konkretnej działki i porównanie jej z danymi satelitarnymi.

2. Ocena ryzyka

Na podstawie zebranych informacji należy ocenić ryzyko niezgodności towaru. Rolę odgrywa tu benchmarking krajów: UE klasyfikuje kraje produkcji jako obarczone niskim, standardowym lub wysokim ryzykiem. Dla towarów z krajów o niskim ryzyku obowiązuje uproszczona należyta staranność.

3. Ograniczanie ryzyka

Jeśli ryzyko nie jest pomijalne, należy podjąć środki w celu jego obniżenia — takie jak dodatkowe dowody, audyty lub niezależne kontrole.

Oświadczenie o należytej staranności składa się następnie elektronicznie za pośrednictwem centralnego systemu informacyjnego UE (opartego na platformie TRACES). System nadaje numer referencyjny, który można przekazywać w łańcuchu dostaw.

Harmonogram EUDR: od kiedy obowiązuje?

Stosowanie EUDR przesunięto dwukrotnie. Aktualny stan:

  • 29 czerwca 2023 roku: EUDR wchodzi w życie.
  • Grudzień 2024: pierwsze przesunięcie o rok.
  • Grudzień 2025: drugie przesunięcie o kolejny rok, wraz z pakietem uproszczeń, który znacząco redukuje zakres przekazywanych danych (Komisja szacuje o około 75 procent niższe roczne koszty zgodności).
  • 30 grudnia 2026 roku: początek stosowania dla dużych i średnich firm.
  • 30 czerwca 2027 roku: początek stosowania dla mikro- i małych przedsiębiorstw oraz osób fizycznych.

Komisja potwierdziła, że nie będzie kolejnego przesunięcia, a tekst rozporządzenia nie zostanie ponownie otwarty. Firmy powinny więc zdecydowanie przygotować się na 30 grudnia 2026 roku.

Dlaczego EUDR i cyfrowy paszport produktu są ze sobą powiązane

Na pierwszy rzut oka EUDR i cyfrowy paszport produktu to dwa odrębne obowiązki o różnych ścieżkach zgłaszania. W treści oba wymagają jednak tej samej zasady: danych na poziomie produktu, identyfikowalnych i dostępnych cyfrowo — o pochodzeniu i składzie towaru.

  • EUDR wymaga pochodzenia, geolokalizacji i dowodów łańcucha dostaw na partię.
  • Cyfrowy paszport produktu wymaga składu materiałowego, pochodzenia, uczestników łańcucha dostaw i danych cyklu życia.

Dla grup produktów takich jak meble (drewno) czy obuwie i tekstylia (skóra, kauczuk) oba akty dotykają tego samego producenta. Kto raz uporządkuje dane o pochodzeniu i materiałach — czysto, na poziomie produktu i w postaci nadającej się do odczytu maszynowego — może je wykorzystać do obu celów, zamiast utrzymywać odrębne silosy danych.

Ważne wyjaśnienie: cyfrowy paszport produktu nie zastępuje zgłoszenia EUDR — oświadczenie o należytej staranności nadal składa się w systemie informacyjnym UE. Ale numer referencyjny DDS i powiązane dane o pochodzeniu można zapisać w paszporcie produktu i pokazać za pośrednictwem tego samego kodu QR, który prowadzi do DPP. myDPP odwzorowuje tę bazę danych w sposób produktocentryczny i udostępnia ją poprzez GS1 Digital Link.

Co firmy powinny teraz zrobić?

1. Sprawdź, czy jesteś objęty

Porównaj swoje portfolio produktów z załącznikiem I do EUDR. Czy Twoje produkty zawierają drewno, skórę, kauczuk, kawę, kakao, soję lub olej palmowy?

2. Zmapuj łańcuch dostaw

Dla każdego objętego towaru ustal kraj produkcji i geolokalizację działek. Wyjaśnij z dostawcami, kto dostarcza dane geolokalizacyjne.

3. Określ swoją rolę

Czy jesteś podmiotem (operator), czy przedsiębiorcą handlowym (trader)? Od tego zależy, czy składasz własne oświadczenie o należytej staranności, czy przekazujesz istniejący numer referencyjny DDS.

4. Zbuduj bazę danych

Rejestruj pochodzenie, materiał i dowody łańcucha dostaw w sposób ustrukturyzowany i na poziomie produktu — nie w odrębnych listach na każdy obowiązek zgodności.

5. Połącz dane EUDR i DPP

Wykorzystaj jedno źródło danych produktowych dla należytej staranności EUDR, cyfrowego paszportu produktu i innych obowiązków w zakresie zrównoważonego rozwoju, aby dane o pochodzeniu i materiałach były utrzymywane tylko raz.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym jest EUDR w prostych słowach?

EUDR to rozporządzenie UE, które zakazuje obrotu produktami, których surowce przyczyniły się do wylesiania po 31 grudnia 2020 roku. Objęte firmy muszą wykazać pochodzenie, zebrać dane geolokalizacyjne i złożyć oświadczenie o należytej staranności.

Jakich produktów dotyczy EUDR?

Siedmiu surowców — bydła, kakao, kawy, oleju palmowego, kauczuku, soi i drewna — oraz produktów pochodnych, takich jak skóra, czekolada, meble, papier, opony i pasze sojowe.

Od kiedy obowiązuje EUDR?

Po dwóch przesunięciach obowiązuje duże i średnie firmy od 30 grudnia 2026 roku, a mikro- i małe przedsiębiorstwa od 30 czerwca 2027 roku.

Czym jest oświadczenie o należytej staranności (DDS)?

Due Diligence Statement to elektroniczne oświadczenie, w którym firma potwierdza, że wypełniła obowiązek należytej staranności. Składa się je w systemie informacyjnym UE przed wprowadzeniem towaru do obrotu i otrzymuje się numer referencyjny.

Co EUDR ma wspólnego z cyfrowym paszportem produktu?

Oba opierają się na danych o pochodzeniu, materiałach i łańcuchu dostaw na poziomie produktu. DPP nie zastępuje zgłoszenia EUDR, ale może nieść numer referencyjny DDS i dane o pochodzeniu. Wspólna baza danych pozwala uniknąć wielokrotnej ewidencji.

Czytaj dalej

Źródła

Wróć do bazy wiedzy