Regulacje •

ESRS — standardy raportowania zrównoważonego rozwoju i dane produktowe

Dwanaście standardów ESRS, rewizja z 3 lipca 2026 roku i redukcja punktów danych, mapa ujawnień zasilanych danymi produktowymi oraz cap łańcucha wartości chroniący dostawców poniżej tysiąca pracowników.

Autor: Zespół myDPP

ESRS — standardy raportowania zrównoważonego rozwoju i dane produktowe

CSRD mówi, kto raportuje. ESRS mówią, co dokładnie trzeba w tym raporcie ujawnić — i właśnie dlatego to one, a nie sama dyrektywa, generują pracę w firmach produkcyjnych. Wersja z 2023 roku zawierała ponad tysiąc punktów danych. Trzeciego lipca 2026 roku Komisja Europejska przyjęła akt delegowany, który wykreśla ponad 60% punktów obowiązkowych i ponad 70% wszystkich. To nie kosmetyka, to przepisanie standardu.

Dla producenta istotne jest jedno rozróżnienie, które w większości omówień ESRS ginie: część ujawnień można wypełnić z księgowości i kadr, a część wyłącznie z danych o produktach — składu materiałowego, mas komponentów, udziału surowca wtórnego, emisji w fazie użytkowania. To dokładnie ten sam zasób, na którym opiera się cyfrowy paszport produktu. Ten artykuł mapuje dwanaście standardów, opisuje, co zmieniła rewizja z 2026 roku, i wskazuje, które ujawnienia da się zasilić tylko z poziomu produktu.

Najważniejsze w skrócie

  • ESRS to dwanaście standardów: ESRS 1 (wymogi ogólne), ESRS 2 (ujawnienia ogólne), pięć środowiskowych (E1–E5), cztery społeczne (S1–S4) i jeden dotyczący ładu korporacyjnego (G1). Rewizja z 2026 roku zachowała całą tę architekturę.
  • Pierwotny zestaw to rozporządzenie delegowane (UE) 2023/2772. Wersję zrewidowaną Komisja przyjęła 3 lipca 2026 jako akt delegowany, razem z odrębnym standardem do stosowania dobrowolnego.
  • Redukcja: ponad 60% punktów obowiązkowych i ponad 70% wszystkich punktów danych. Obowiązkowych ubywa z ponad 1 000 do około 320. Komisja szacuje spadek kosztów raportowania o ponad 30% na przedsiębiorstwo.
  • Zrewidowane ESRS stosuje się do lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 lub później, z możliwością wcześniejszego zastosowania za rok 2026, gdy akt wejdzie w życie.
  • Akt delegowany jest w okresie kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady — dwa miesiące, z możliwością wydłużenia o kolejne dwa. Wchodzi w życie po publikacji w Dzienniku Urzędowym, o ile żaden z tych organów go nie odrzuci.
  • Podwójna istotność pozostaje. Zmieniła się metoda: ocena istotności jest bardziej proporcjonalna, oparta na zasadach i prowadzona odgórnie. Doszło też wyjaśnienie, że rzetelna prezentacja dotyczy całego sprawozdania, a nie każdego punktu danych osobno.
  • Omnibus I wprowadził cap łańcucha wartości: firma objęta CSRD nie może wymagać od kontrahenta zatrudniającego 1 000 pracowników lub mniej więcej informacji, niż przewiduje standard dobrowolny. Chroni to wszystkie mniejsze firmy, nie tylko formalne MŚP.
  • Cap ma jednak lukę klimatyczną — o tym niżej. Nie zakłada się bezpiecznie, że kwestionariusze od klientów znikną.
  • Dwa standardy zasilane głównie danymi produktowymi to E1 (klimat) i E5 (zasoby i obieg zamknięty); częściowo także E2 (zanieczyszczenia, substancje) i E4 (bioróżnorodność).
  • myDPP nie jest narzędziem do raportowania CSRD i nie generuje sprawozdania zgodnego z ESRS. Utrzymuje dane produktowe, z których część ujawnień ESRS można wyliczyć.

Czym są ESRS i jak dzieli się dwanaście standardów

ESRS (Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju) to zestaw standardów wykonawczych do CSRD. Dyrektywa wyznacza zakres podmiotowy i obowiązek; standardy określają treść ujawnień. Podział jest następujący:

Standardy przekrojowe — obowiązują zawsze:

  • ESRS 1 — Wymogi ogólne. Nie zawiera własnych ujawnień. Ustala architekturę: jak przeprowadzić ocenę istotności, jak wyznaczyć granice łańcucha wartości, jak traktować szacunki i horyzonty czasowe.
  • ESRS 2 — Ujawnienia ogólne. Ujawnienia obowiązkowe niezależnie od wyniku oceny istotności: model biznesowy, strategia, rola organów, procesy zarządzania ryzykiem, wynik samej analizy istotności.

Standardy środowiskowe:

  • ESRS E1 — Zmiana klimatu. Plan transformacji, zużycie energii, emisje gazów cieplarnianych w zakresach 1, 2 i 3, cele redukcyjne, ryzyka fizyczne i przejścia.
  • ESRS E2 — Zanieczyszczenia. Emisje do powietrza, wody i gleby, mikrodrobiny plastiku, a także substancje wzbudzające obawy i substancje wzbudzające szczególnie duże obawy.
  • ESRS E3 — Woda i zasoby morskie. Pobór, zużycie i zrzut wody, wrażliwość obszaru na stres wodny.
  • ESRS E4 — Różnorodność biologiczna i ekosystemy. Wpływ na siedliska i gatunki, zmiana użytkowania gruntów, zależności od usług ekosystemowych.
  • ESRS E5 — Wykorzystanie zasobów i gospodarka o obiegu zamkniętym. Przepływy zasobów na wejściu i wyjściu, udział surowców wtórnych, trwałość i naprawialność produktów, odpady w podziale na strumienie i sposoby zagospodarowania.

Standardy społeczne:

  • ESRS S1 — Własna kadra pracownicza.
  • ESRS S2 — Pracownicy w łańcuchu wartości.
  • ESRS S3 — Dotknięte społeczności.
  • ESRS S4 — Konsumenci i użytkownicy końcowi.

Ład korporacyjny:

  • ESRS G1 — Postępowanie w biznesie. Kultura korporacyjna, przeciwdziałanie korupcji, praktyki płatnicze wobec dostawców, wpływ na politykę.

Z wyjątkiem ESRS 1 i ESRS 2, wypełnienie każdego z pozostałych standardów zależy od wyniku analizy podwójnej istotności. Producent wyrobów metalowych będzie mieć rozbudowane E1, E2 i E5, a E3 potencjalnie nieistotne. Zasadę podwójnej istotności opisujemy szerzej w artykule o CSRD i raportowaniu zrównoważonego rozwoju.

Co zmieniła rewizja z 3 lipca 2026 roku

Rewizja jest następstwem pakietu Omnibus, zapowiedzianego w lutym 2025 roku. EFRAG przekazał Komisji doradztwo techniczne 3 grudnia 2025, projekt aktu delegowanego trafił do konsultacji publicznych w maju 2026 roku (uwagi do 3 czerwca 2026), a akt ostateczny Komisja przyjęła 3 lipca 2026. Tego samego dnia przyjęła drugi akt delegowany — standard sprawozdawczości do stosowania dobrowolnego, przeznaczony dla mniejszych firm.

Co zmieniło się w treści:

  • Punkty danych. Obowiązkowych ubyło ponad 60% — z ponad 1 000 do około 320 (analizy branżowe podają 61% wobec wersji z 2023 roku), wszystkich — ponad 70%. Ta druga liczba jest wyższa, bo z ESRS usunięto kategorię punktów dobrowolnych; zostały wyłącznie wymogi obowiązkowe.
  • Struktura standardów bez zmian, wymogi ujawnień przebudowane. Dwanaście standardów i ich zakresy tematyczne zostały utrzymane, natomiast wymogi ujawnień wewnątrz standardów przenumerowano i przeorganizowano. To ma praktyczną konsekwencję: mapowania danych i szablony zbudowane pod numerację z 2023 roku nie przenoszą się jeden do jednego.
  • Ocena istotności. Podwójna istotność zostaje jako zasada, ale metoda jest bardziej proporcjonalna i oparta na zasadach, z wyraźniejszym podejściem odgórnym. Dodano wyjaśnienie, że rzetelna prezentacja odnosi się do sprawozdania jako całości, a nie do każdego punktu danych — to zdejmuje z firm część ryzyka związanego z pojedynczą niedoskonałą liczbą.
  • Koszty. Komisja szacuje spadek kosztów raportowania o ponad 30% na przedsiębiorstwo.

Status formalny na dziś: akt delegowany został przyjęty przez Komisję i przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do kontroli. Okres kontroli wynosi dwa miesiące i może zostać wydłużony o kolejne dwa. Akt wchodzi w życie po publikacji w Dzienniku Urzędowym, jeśli żaden z organów nie zgłosi sprzeciwu. Do tego momentu wcześniejsze zastosowanie za rok obrotowy 2026 nie jest możliwe.

Które ujawnienia ESRS pochodzą z danych produktowych

To sedno artykułu i jednocześnie miejsce, w którym najczęściej powstaje luka w projektach CSRD: firma buduje zbieranie danych wokół działu finansowego i kadr, a potem odkrywa, że kilku ujawnień nie da się zamknąć bez zejścia na poziom pojedynczego wyrobu.

ESRS E1 — klimat: zakres 3 to problem produktowy

Emisje zakresów 1 i 2 wylicza się z zużycia paliw i energii w zakładach — to dane licznikowe i fakturowe. Zakres 3 jest inny. Dwie kategorie ciążą producentom najbardziej:

  • Nabyte towary i usługi — emisje wbudowane w kupowane materiały i komponenty. Do wyliczenia potrzebna jest struktura wyrobu z masami: ile kilogramów którego materiału wchodzi w produkt, od którego dostawcy, z jakim współczynnikiem emisji.
  • Użytkowanie sprzedanych produktów — dla wyrobów zużywających energię często największa pozycja w całym śladzie. Wymaga danych o poborze energii, założonej trwałości i profilu użytkowania.

Metodyka i dane wejściowe są tu w praktyce tożsame z śladem węglowym produktu (PCF). Firma, która liczy PCF dla wyrobów, ma już fundament pod E1; firma, która ma tylko sumy zakupowe w ujęciu wartościowym, jest skazana na współczynniki średnie i szacunki oparte na wydatkach.

ESRS E5 — zasoby i obieg zamknięty: ujawnienia liczone wprost z wyrobu

E5 jest standardem najściślej powiązanym z danymi produktowymi w całym zestawie. Wymaga między innymi:

  • Przepływy na wejściu — łączna masa użytych materiałów oraz udział surowców wtórnych i materiałów pochodzenia biologicznego. Nie da się tego zaraportować bez składu materiałowego z udziałami recyklatu na poziomie komponentu.
  • Przepływy na wyjściu — właściwości wyrobów istotne dla obiegu zamkniętego: trwałość, naprawialność, zdatność do recyklingu, zawartość materiału z recyklingu.
  • Odpady — masa i skład w podziale na strumienie oraz sposoby zagospodarowania: przygotowanie do ponownego użycia, recykling, inne odzysk, unieszkodliwianie, z rozbiciem na odpady niebezpieczne i pozostałe.

Warto zauważyć, że trwałość, naprawialność i zawartość recyklatu to te same atrybuty, które ESPR wprowadza jako wymogi ekoprojektu i pola paszportu produktu. Dwa różne reżimy prawne pytają o jedną wartość — i jeśli w firmie żyje ona w dwóch arkuszach, prędzej czy później się rozjadą.

ESRS E2 — substancje: dane, które już raportujesz gdzie indziej

E2 obejmuje substancje wzbudzające obawy i substancje wzbudzające szczególnie duże obawy w wyrobach. To pokrywa się z ewidencją prowadzoną na potrzeby bazy SCIP i listy kandydackiej SVHC oraz — dla elektroniki — z ograniczeniami dyrektywy RoHS. Źródłem jest ten sam zestaw danych: skład chemiczny na poziomie komponentu, oświadczenia dostawców, progi stężeń.

ESRS E4 i S2 — łańcuch dostaw, nie produkt

E4 (bioróżnorodność, zmiana użytkowania gruntów) opiera się na pochodzeniu surowców, co spotyka się z danymi geolokalizacyjnymi zbieranymi pod EUDR. S2 (pracownicy w łańcuchu wartości) to dane o dostawcach, nie o wyrobach — ta warstwa łączy się raczej z CSDDD i należytą starannością.

Czego dane produktowe nie rozwiążą

S1, S3, G1 oraz przekrojowe ESRS 2 to ujawnienia o organizacji: zatrudnienie, wynagrodzenia, struktura organów, praktyki płatnicze, procesy antykorupcyjne. Żadnej z tych liczb nie ma w danych o produkcie i żadne narzędzie do zarządzania danymi produktowymi ich nie wygeneruje. Poprawna kolejność w projekcie CSRD to: najpierw analiza istotności, potem podział ujawnień na te z systemów finansowo-kadrowych i te z systemów produktowych, dopiero na końcu wybór narzędzi.

Cap łańcucha wartości — najważniejsza zmiana dla dostawców

Dla firm poniżej progów CSRD to jest najistotniejsza część całej reformy. Dyrektywa Omnibus I wprowadziła cap łańcucha wartości: przedsiębiorstwo objęte CSRD nie może wymagać od podmiotu w swoim łańcuchu wartości zatrudniającego 1 000 pracowników lub mniej informacji wykraczających poza treść standardu do stosowania dobrowolnego. Kontrahent poniżej tego progu jest uprawniony odmówić odpowiedzi na pytania idące dalej.

Dwie rzeczy warto podkreślić:

  • Cap chroni wszystkie firmy poniżej 1 000 pracowników, nie tylko te spełniające formalną definicję MŚP. Obejmuje to znaczną część średniej wielkości producentów.
  • Dla dużych firm już raportujących cap ma zastosowanie od roku obrotowego 2027.

I teraz uczciwe zastrzeżenie, którego brakuje w większości komunikatów o „ochronie dostawców”. Cap ma lukę i jest ona klimatyczna. Ochrona jest mierzona treścią standardu dobrowolnego, a poza jej zasięgiem pozostają klimatyczne ujawnienia z modułu uzupełniającego tego standardu — cele redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz ryzyka klimatyczne — a także zakres 3 w pełnej głębokości. W praktyce oznacza to, że kwestionariusze klimatyczne od odbiorców nie znikną, a dostawca, który liczył na to, że cap zdejmie z niego cały ciężar, będzie zaskoczony. Dane o emisjach wbudowanych w wyrób pozostają najczęściej żądanym elementem w całej komunikacji łańcuchowej.

Wniosek operacyjny jest niezależny od tego, czy firma jest w zakresie CSRD: skoro o emisje na poziomie wyrobu i tak będą pytać, warto policzyć je raz, w strukturze wielokrotnego użytku, a nie odtwarzać przy każdym kwestionariuszu od nowa.

Harmonogram

DataZdarzenie
31 lipca 2023Przyjęcie pierwotnego zestawu ESRS — rozporządzenie delegowane (UE) 2023/2772
luty 2025Zapowiedź pakietu Omnibus upraszczającego sprawozdawczość
3 grudnia 2025EFRAG przekazuje Komisji doradztwo techniczne w sprawie uproszczonych ESRS
26 lutego 2026Publikacja dyrektywy Omnibus I (UE) 2026/470 w Dzienniku Urzędowym
18 marca 2026Wejście w życie dyrektywy Omnibus I
6 maja 2026Projekt aktu delegowanego z zrewidowanymi ESRS trafia do konsultacji
3 czerwca 2026Zamknięcie konsultacji publicznych
3 lipca 2026Komisja przyjmuje zrewidowane ESRS oraz standard dobrowolny
2 (+2) miesiące od przyjęciaOkres kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady
rok obrotowy 2026Możliwe wcześniejsze zastosowanie — po wejściu aktu w życie
od 1 stycznia 2027Obowiązkowe stosowanie zrewidowanych ESRS; cap łańcucha wartości dla dużych firm

Czym ESRS nie są

  • To nie to samo co CSRD. CSRD jest dyrektywą i wyznacza zakres podmiotowy. ESRS są aktem delegowanym i wyznaczają treść ujawnień. Zmiana progów podmiotowych nastąpiła w Omnibus I, a nie w ESRS.
  • To nie standard produktowy. ESRS raportują na poziomie przedsiębiorstwa, za rok obrotowy, w sprawozdaniu z działalności. Cyfrowy paszport produktu opisuje egzemplarz lub model wyrobu i żyje w sposób ciągły. Paszport nie jest agregatem księgowym i nie zastępuje sprawozdania.
  • To nie zbiór do wypełnienia w całości. Poza ESRS 1 i ESRS 2 zakres wynika z analizy istotności. Próba odpowiedzi na wszystkie punkty danych bez tej analizy jest najdroższym możliwym sposobem prowadzenia projektu ESRS.
  • To nie stan zamknięty. Akt delegowany jest w okresie kontroli, a numeracja wymogów ujawnień zmieniła się względem wersji z 2023 roku. Materiały szkoleniowe i mapowania z lat 2024–2025 wymagają weryfikacji przed użyciem.

Przygotowanie: pięć kroków

1. Ustal, po której stronie progu jesteś

Powyżej 1 000 pracowników i 450 mln euro przychodu netto — raportujesz. Poniżej — nie masz obowiązku bezpośredniego, ale jako dostawca dostajesz pytania, a cap łańcucha wartości wyznacza granicę tego, na co musisz odpowiadać. Znajomość tej granicy jest wymierną wartością negocjacyjną.

2. Przeprowadź analizę podwójnej istotności przed budowaniem czegokolwiek

Analiza istotności redukuje zakres pracy szybciej niż jakakolwiek automatyzacja. Zrewidowane ESRS wprost sprzyjają podejściu odgórnemu — zacznij od tematów, nie od punktów danych.

3. Podziel istotne ujawnienia według źródła danych

Trzy kubełki: dane finansowo-kadrowe, dane operacyjne zakładu (energia, woda, odpady), dane produktowe (skład, masy, recyklat, trwałość, emisje wbudowane). Trzeci kubełek jest zwykle najmniej gotowy i najdłużej zajmuje.

4. Zbuduj dane produktowe raz, z myślą o wielu odbiorcach

Ta sama zawartość recyklatu jest odpowiedzią dla E5, polem paszportu wg ESPR i pozycją w kwestionariuszu klienta. Jeden zapis z określonym właścicielem, jednostką i historią zmian jest tańszy niż trzy rozjeżdżające się arkusze. Praktyczną stronę opisujemy w artykule o DPP i PIM.

5. Zaplanuj atestację i ślad audytowy

Sprawozdanie podlega weryfikacji o ograniczonym stopniu pewności. Weryfikator zapyta o pochodzenie liczby — kto ją wprowadził, na jakiej podstawie, kiedy zmieniono. Dane bez historii zmian trzeba przy audycie odtwarzać ręcznie.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym ESRS różnią się od CSRD?

CSRD to dyrektywa: określa, kto ma raportować, w jakim dokumencie i od kiedy. ESRS to akt delegowany: określa treść — jakie konkretnie punkty danych trzeba ujawnić. W praktyce CSRD wyznacza obowiązek, a ESRS generują pracę.

Ile jest standardów ESRS i czy rewizja to zmieniła?

Dwanaście: ESRS 1, ESRS 2, E1–E5, S1–S4 i G1. Rewizja z 3 lipca 2026 roku zachowała tę strukturę i zakresy tematyczne, ale przebudowała wymogi ujawnień wewnątrz poszczególnych standardów.

Czy zrewidowane ESRS już obowiązują?

Nie. Akt delegowany został przyjęty 3 lipca 2026 roku i jest w okresie kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady (dwa miesiące, z możliwością wydłużenia o kolejne dwa). Obowiązkowe stosowanie dotyczy lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 lub później; wcześniejsze zastosowanie za rok 2026 będzie możliwe po wejściu aktu w życie.

Jestem dostawcą poniżej 1 000 pracowników — czy cap zwalnia mnie z kwestionariuszy?

Nie w całości. Cap oznacza, że klient objęty CSRD nie może wymagać więcej, niż przewiduje standard dobrowolny, i że wolno odmówić odpowiedzi na pytania idące dalej. Poza ochroną pozostają jednak klimatyczne pozycje z modułu uzupełniającego — cele redukcyjne i ryzyka klimatyczne — oraz zakres 3 w pełnej głębokości. Pytań o emisje wbudowane w wyrób należy się spodziewać dalej.

Czy cyfrowy paszport produktu wystarczy do raportowania ESRS?

Nie. Paszport opisuje wyrób, a sprawozdanie ESRS dotyczy przedsiębiorstwa za rok obrotowy i obejmuje obszary, których w danych produktowych nie ma — zatrudnienie, ład korporacyjny, praktyki płatnicze. Paszport pomaga w tych ujawnieniach, które wymagają zejścia na poziom wyrobu, przede wszystkim w E5 i w zakresie 3 w E1.

Czy myDPP generuje sprawozdanie zgodne z ESRS?

Nie. myDPP nie jest narzędziem do sprawozdawczości CSRD, nie prowadzi analizy istotności i nie tworzy sprawozdania z działalności. Utrzymuje dane produktowe — skład, masy, udział recyklatu, trwałość, emisje wbudowane — wraz z historią zmian, tak aby dały się wykorzystać zarówno w paszporcie produktu, jak i jako materiał wejściowy do wyliczenia właściwych ujawnień.

Czytaj dalej

Źródła

Wróć do bazy wiedzy