Regulacje •

CSDDD: unijna dyrektywa o należytej staranności i jej związek z DPP

Czym jest CSDDD, które firmy pozostają w zakresie po reformie Omnibus, jak działają obowiązki należytej staranności, progi i harmonogram po nowelizacji oraz jak należyta staranność przedsiębiorstw pokrywa się z cyfrowym paszportem produktu.

Autor: Zespół myDPP

CSDDD: unijna dyrektywa o należytej staranności i jej związek z DPP

Najważniejsze w skrócie

CSDDD to skrót od Corporate Sustainability Due Diligence Directive - unijnej dyrektywy o należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, uregulowanej w dyrektywie (UE) 2024/1760. Zobowiązuje ona duże firmy do identyfikowania, zapobiegania, ograniczania i eliminowania negatywnych skutków dla praw człowieka i środowiska w całym łańcuchu działań - czyli do wdrożenia procesu należytej staranności opartego na ryzyku. Reforma Omnibus (weszła w życie 18 marca 2026 r.) drastycznie zawęziła zakres: objęte są tylko firmy zatrudniające ponad 5 000 pracowników i osiągające ponad 1,5 mld euro obrotu netto na świecie - liczba bezpośrednio objętych firm spada z około 13 000 do około 6 000. CSDDD to obowiązek procesowy na poziomie przedsiębiorstwa, a nie ustawa o znakowaniu produktów, i nie zastępuje cyfrowego paszportu produktu. Jednak oba instrumenty opierają się na tym samym fundamencie danych łańcucha dostaw i danych produktowych. myDPP nie prowadzi analizy należytej staranności ani nie sporządza sprawozdania z niej; przechowuje i komunikuje zweryfikowane dane produktowe i łańcucha dostaw, których potrzebuje zarówno DPP, jak i proces należytej staranności.

Jeśli chcesz najpierw poznać podstawy samego paszportu, polecamy artykuł wprowadzający Cyfrowy paszport produktu w 15 minut: czym jest DPP i dlaczego UE go wprowadza.

Czym jest CSDDD?

CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) to unijna dyrektywa, która stawia należytą staranność w zakresie praw człowieka i środowiska na jednolitym, obowiązkowym fundamencie. Podstawą prawną jest dyrektywa (UE) 2024/1760, obowiązująca od 25 lipca 2024 r. Uzupełnia obowiązek sprawozdawczy z CSRD o obowiązek działania: firma objęta CSDDD musi nie tylko raportować, ale też wykazać, że podejmuje realne działania.

Rdzeniem jest oparty na ryzyku proces należytej staranności obejmujący własną działalność i łańcuch działań (“chain of activities”). Objęta firma musi

  • identyfikować rzeczywiste i potencjalne negatywne skutki dla praw człowieka i środowiska,
  • zapobiegać im, ograniczać je lub eliminować,
  • prowadzić mechanizm skargowy,
  • monitorować podjęte środki oraz
  • komunikować o nich publicznie.

Kogo dotyczy CSDDD po reformie Omnibus?

Zakres podmiotowy to najbardziej zmienny temat w CSDDD. Pierwotnie obowiązek miał obejmować kolejnymi falami firmy już od 1 000 pracowników i 450 mln euro obrotu. Reforma Omnibus zmieniła to zasadniczo.

Pakiet Omnibus I wszedł w życie 18 marca 2026 r. i zmienia CSDDD w kluczowych punktach:

  • Znacznie wyższe progi: objęte są tylko unijne firmy zatrudniające ponad 5 000 pracowników i osiągające ponad 1,5 mld euro obrotu netto na świecie (lub firmy spoza UE z obrotem w UE powyżej 1,5 mld euro). Liczba bezpośrednio objętych firm spada z około 13 000 do około 6 000.
  • Nowe terminy: transpozycja do prawa krajowego ma nastąpić do 26 lipca 2028 r., a pierwsze stosowanie dla wszystkich objętych firm zostało ujednolicone na 26 lipca 2029 r. - dawne, stopniowane daty stosowania znikają.
  • Skupienie na bezpośrednich partnerach: proces należytej staranności zostaje ukierunkowany na bezpośrednich partnerów handlowych (poziom Tier 1) oraz wstępną klasyfikację ryzyka (“scoping”), zamiast mapowania każdego partnera w łańcuchu z osobna. Głębsze badanie dotyczy tylko przypadków z wiarygodnymi przesłankami problemu.
  • Rzadsza ocena: okresowy przegląd zostaje rozciągnięty z corocznego na co pięć lat.
  • Plan klimatyczny i odpowiedzialność: usunięto obowiązek aktywnego “wdrażania” planu transformacji klimatycznej; zniesiono ujednolicony na poziomie UE reżim odpowiedzialności cywilnej, pozostawiając go prawu krajowemu.

Ważne: kto nie osiąga nowych progów, nie jest już bezpośrednio zobowiązany do prowadzenia procesu - ale jako dostawca często pozostaje objęty pośrednio (patrz niżej).

CSDDD a krajowe ustawy o łańcuchu dostaw

Kilka państw członkowskich ma już krajowe ustawy o zbliżonym charakterze - najbardziej znanym przykładem jest niemiecka ustawa o należytej staranności w łańcuchu dostaw (Lieferkettensorgfaltspflichtengesetz, LkSG). CSDDD tworzy ramy ogólnounijne, do których dostosowuje się prawo krajowe: bardzo duże firmy będą stosować przepisy unijne, a ustawy krajowe zostaną odpowiednio dopasowane. Dla firm objętych oznacza to jeden proces należytej staranności i jeden fundament danych, a nie dwa równoległe systemy.

CSDDD i cyfrowy paszport produktu: gdzie się pokrywają

CSDDD i cyfrowy paszport produktu to dwa różne instrumenty. CSDDD reguluje proces na poziomie przedsiębiorstwa - jak firma zarządza ryzykiem w swoim łańcuchu; DPP opisuje pojedynczy produkt w całym jego cyklu życia. Mimo to oba korzystają z tych samych danych łańcucha dostaw i danych produktowych.

  • Pochodzenie i dostawcy: należyta staranność zakłada, że firma wie, skąd pochodzą materiały i kim są jej dostawcy. Ta sama identyfikowalność jest kręgosłupem DPP w ramach ESPR.
  • Dane środowiskowe: zużycie zasobów, skład materiałowy i ślad węglowy produktu (PCF) to zarówno wskaźniki ryzyka środowiskowego dla należytej staranności, jak i pola danych w DPP.
  • Produktowe reżimy należytej staranności: rozporządzenie EUDR w sprawie wylesiania z geolokalizacją i oświadczeniem o należytej staranności oraz specyficzna dla baterii należyta staranność w łańcuchu dostaw w paszporcie baterii to produktowe odsłony tej samej logiki - i korzystają z tych samych danych.

Wspólnym mianownikiem jest audytowalny fundament danych dla każdego produktu i dostawcy: pochodzenie, materiały, dostawcy i wyliczone na tej podstawie wskaźniki środowiskowe. Kto rzetelnie prowadzi ten fundament, obsługuje z jednego źródła DPP, proces należytej staranności CSDDD, EUDR oraz raportowanie CSRD.

Także poza zakresem: efekt łańcucha wartości

Reforma Omnibus wyłącza wiele firm z bezpośredniego obowiązku - ale dane łańcucha dostaw nie stają się przez to nieistotne. Pozostające w zakresie bardzo duże firmy muszą na potrzeby swojego procesu należytej staranności pozyskiwać informacje od bezpośrednich partnerów handlowych. Dostawca spoza CSDDD i tak otrzyma takie zapytania.

Reforma ogranicza wprawdzie, jakich danych duże firmy mogą wymagać od małych i średnich partnerów (zabezpieczenie przed efektem “trickle-down”). Mimo to firma, która i tak prowadzi ustrukturyzowane dane produktowe i o dostawcach, odpowiada na takie zapytania znacznie mniejszym nakładem. Właśnie tu fundament danych gotowy pod DPP zwraca się podwójnie: dla własnego paszportu i dla zapytań o należytą staranność płynących w dół łańcucha.

Czym CSDDD nie jest

Rzetelne uporządkowanie należy się tu wprost:

  • CSDDD to procesowy obowiązek należytej staranności na poziomie przedsiębiorstwa, a nie ustawa o znakowaniu produktów. Nie tworzy kodu QR ani konsumenckiej strony produktu.
  • Cyfrowy paszport produktu nie zastępuje procesu należytej staranności. Nie wskazuje ryzyk dla praw człowieka i nie jest dowodem, że obowiązki należytej staranności zostały spełnione.
  • myDPP nie prowadzi analizy należytej staranności, nie ocenia ryzyk dla praw człowieka i nie sporządza sprawozdania z należytej staranności. Proces ten należy do firmy i jej wyspecjalizowanych funkcji.

To, co robi cyfrowy paszport produktu - i myDPP - to ustrukturyzowane przechowywanie, wersjonowanie i komunikowanie zweryfikowanych danych produktowych i łańcucha dostaw, tak aby te same informacje o pochodzeniu, materiałach i wpływie środowiskowym były wielokrotnie używalne dla DPP i dla dokumentacji należytej staranności, zamiast być zbierane od nowa w każdym systemie.

Przygotowanie do CSDDD: pięć kroków

1. Sprawdź, czy jesteś objęty

Porównaj swoją firmę z nowymi progami Omnibus (5 000 pracowników i 1,5 mld euro obrotu). Sprawdź też, czy jako bezpośredni partner handlowy objętego klienta jesteś objęty pośrednio.

2. Zmapuj łańcuch działań

Uzyskaj przegląd swoich bezpośrednich partnerów handlowych i wcześniejszych przepływów materiałów - to podstawa klasyfikacji i oceny ryzyka.

3. Zidentyfikuj luki w danych

Przyporządkuj wymogom należytej staranności swoje istniejące źródła danych. Informacje o pochodzeniu, dostawcach i wpływie środowiskowym z doświadczenia brakują najczęściej.

4. Zbuduj fundament danych produktowych i o dostawcach

Zbierz pochodzenie, skład materiałowy i PCF tam, gdzie i tak są potrzebne dla DPP - dzięki temu unikniesz podwójnego prowadzenia danych dla CSDDD, DPP, EUDR i CSRD.

5. Zapewnij nadzorowalność

Przygotuj się na konieczność dokumentowania i komunikowania podejmowanych środków. Wersjonowane, możliwe do prześledzenia dane produktowe i o dostawcach znacznie to ułatwiają.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym jest CSDDD w prostych słowach?

CSDDD to unijna dyrektywa o należytej staranności przedsiębiorstw. Zobowiązuje bardzo duże firmy do identyfikowania, zapobiegania i eliminowania negatywnych skutków dla praw człowieka i środowiska w łańcuchu działań - czyli do wdrożenia opartego na ryzyku procesu należytej staranności i komunikowania o nim.

Kto pozostaje w zakresie po reformie Omnibus?

Po reformie Omnibus, która weszła w życie 18 marca 2026 r., tylko firmy zatrudniające ponad 5 000 pracowników i osiągające ponad 1,5 mld euro obrotu netto na świecie. Liczba bezpośrednio objętych firm spada z około 13 000 do około 6 000.

Od kiedy obowiązuje CSDDD?

Transpozycja do prawa krajowego ma nastąpić do 26 lipca 2028 r., a pierwsze stosowanie dla wszystkich objętych firm zostało ujednolicone na 26 lipca 2029 r. Dawne, stopniowane daty stosowania znikają.

Jaka jest różnica między CSDDD a CSRD?

CSRD to obowiązek sprawozdawczy (co firma ujawnia), a CSDDD to obowiązek działania (co firma musi faktycznie zrobić w swoim łańcuchu). Oba należą do tego samego pakietu Omnibus i opierają się na tych samych danych łańcucha dostaw i danych produktowych.

Czy cyfrowy paszport produktu zastępuje proces należytej staranności?

Nie. DPP nie wskazuje ryzyk dla praw człowieka i nie dowodzi spełnienia należytej staranności. Przechowuje i komunikuje leżące u podstaw dane produktowe i łańcucha dostaw, których potrzebuje także proces należytej staranności, ale nie przejmuje samej analizy należytej staranności.

Czytaj dalej

Źródła

Wróć do bazy wiedzy