Regulacje •

Rejestracja CBAM: status upoważnionego zgłaszającego, rejestr CBAM i terminy

Od 1 stycznia 2026 r. towary CBAM powyżej progu 50 ton może importować tylko upoważniony zgłaszający CBAM. Jak złożyć wniosek, który organ w Polsce nadaje status, dlaczego 27 września 2026 r. to termin krytyczny, kiedy zaczyna się sprzedaż certyfikatów i czego wymaga deklaracja CBAM za 2026 rok.

Autor: Zespół myDPP

Rejestracja CBAM: status upoważnionego zgłaszającego, rejestr CBAM i terminy

1 stycznia 2026 r. graniczny mechanizm węglowy UE zmienił charakter. Do końca 2025 r. CBAM był obowiązkiem sprawozdawczym: kto importował żeliwo i stal, aluminium, cement, nawozy, wodór lub energię elektryczną, składał kwartalne sprawozdania o ilościach i emisjach wbudowanych — i nie ponosił żadnych kosztów. Od 1 stycznia 2026 r. CBAM jest reżimem zezwoleniowym i opłatowym. Sam import zależy teraz od statusu administracyjnego — statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM — a emisje stojące za towarem są opłacane, nie tylko raportowane.

To przesuwa wąskie gardło. Trudne pytanie nie brzmi już „jak wypełnić kwartalny formularz”, ale „czy w dniu, w którym kontener stanie w porcie, firma jest w ogóle uprawniona do importu”. A jesienią 2026 r. wypada termin twardy: przepis przejściowy, który pozwalał importować w oczekiwaniu na decyzję, wygasa 27 września 2026 r. Ten artykuł opisuje procedurę nadania statusu, rejestr CBAM, obowiązki certyfikatowe od 2027 r. i bazę danych, z której powstaje deklaracja CBAM — w tym miejsca, w których ta baza pokrywa się z cyfrowym paszportem produktu.

Najważniejsze w skrócie

  • Bez statusu nie ma importu. Od 1 stycznia 2026 r. towary CBAM powyżej progu masowego może dopuścić do obrotu wyłącznie upoważniony zgłaszający CBAM. Status jest warunkiem importu, a nie późniejszym obowiązkiem sprawozdawczym.
  • Nowy próg to 50 ton rocznie. Uproszczenie Omnibus, czyli rozporządzenie (UE) 2025/2083, zastąpiło dawny próg 150 euro na przesyłkę progiem masowym 50 ton netto na rok kalendarzowy i na importera. Kto zostaje pod progiem, nie potrzebuje statusu, deklaracji ani certyfikatów — wodór i energia elektryczna są z tego progu wyłączone.
  • Przepis przejściowy wygasa 27 września 2026 r. Kto złożył wniosek do 31 marca 2026 r., mógł importować do czasu decyzji, oznaczając zgłoszenia kodem TARIC Y238 — ale najpóźniej do 27 września 2026 r.
  • W Polsce status nadaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Wniosek składa się elektronicznie w unijnym rejestrze CBAM, do którego dostęp uzyskuje się przez PUESC. Nabór wniosków otwarto 1 grudnia 2025 r.
  • Rozpatrzenie trwa miesiące. Do 120 dni kalendarzowych dla wniosków złożonych od 15 czerwca 2025 r. i do 180 dni dla wcześniejszych, z możliwością przedłużenia o 30 dni, gdy trzeba uzupełnić dokumenty.
  • Certyfikaty wchodzą do sprzedaży dopiero 1 lutego 2027 r., przez wspólną platformę centralną, po cenie wyprowadzonej z cen aukcyjnych uprawnień EU ETS.
  • Pierwsza deklaracja CBAM jest wymagana do 30 września 2027 r. i dotyczy importu z 2026 r. Rozporządzenie Omnibus przesunęło ten termin względem pierwotnego planu.
  • myDPP nie jest oprogramowaniem celnym. Prowadzi dane produktowe i dostawcze, z których zasilane są wartości emisji wbudowanych, dowody i paszporty produktów — nie samo zgłoszenie celne.

Dlaczego w 2026 r. wąskim gardłem jest status, nie sprawozdanie

W fazie przejściowej do końca 2025 r. najgorszym skutkiem spóźnionego sprawozdania CBAM była kara pieniężna. W fazie definitywnej najgorszym skutkiem jest to, że towar nie wchodzi na rynek. Organ celny sprawdza przy zgłoszeniu przywozowym, czy dla danego kodu towarowego istnieje ważny status CBAM; bez niego dopuszczenie do obrotu zostaje odmówione.

To przesunięcie uderza szczególnie w jedną grupę: firmy, które czytały CBAM jako temat zrównoważonego rozwoju, a nie jako temat celny. Tam, gdzie obowiązek sprawozdawczy w latach 2024–2025 obsługiwał dział ESG, wniosek o status często nie został zakwalifikowany jako warunek prowadzenia bieżącej działalności handlowej. A dokładnie nim jest.

Problem pogłębia konstrukcja terminów. Termin rozpatrzenia do 120 dni kalendarzowych oznacza, że wniosek złożony dziś realnie zostanie rozstrzygnięty pod koniec roku. Przepis przejściowy dla wniosków złożonych do 31 marca 2026 r. wygasa 27 września 2026 r. Firma, która jesienią 2026 r. odkryje, że przekroczy próg, nie ma już pomostu, który przeniesie ją do decyzji — musi wstrzymać import, przebudować łańcuch albo utrzymać się pod progiem.

Kto potrzebuje statusu, a kto nie

Obowiązek zaczepia się jednocześnie o trzy rzeczy: towar, ilość i rolę.

Towar. W zakresie są grupy towarowe z załącznika I do rozporządzenia (UE) 2023/956 — żeliwo i stal, aluminium, cement, nawozy, wodór i energia elektryczna — każda zdefiniowana kodem CN, a nie opisem produktu z oferty. Najczęstsza pomyłka dotyczy wyrobów przetworzonych: śruby, profile, rury czy pojemniki ze stali i aluminium wchodzą w zakres przez swój kod towarowy, nawet jeśli firma nie uważa się za importera stali. Dlatego ocena zawsze zaczyna się od kodów CN we własnych liniach importowych.

Ilość. Próg masowy to 50 ton netto na rok kalendarzowy, zagregowane po wszystkich towarach CBAM jednego importera. Nie jest to ani limit na przesyłkę, ani kwota wolna: po przekroczeniu progu reżimowi podlega cały wolumen importu, nie tylko nadwyżka. Wodór i energia elektryczna są z progu wyłączone i pozostają w zakresie bez dolnej granicy. Status musi być przed przekroczeniem progu, a nie w kwartale, w którym ono nastąpi.

Rola. Upoważnienie otrzymuje importer, czyli ten, kto składa zgłoszenie celne o dopuszczenie do obrotu we własnym imieniu — albo, w przypadku przedstawicielstwa pośredniego, pośredni przedstawiciel celny, jeśli przyjmuje tę rolę. Dostawca z kraju trzeciego nie może przejąć obowiązku. Jeśli importujesz przez usługodawcę, ustal umownie, kto posiada status, bo od niego zależą zakupy certyfikatów i deklaracja.

Poza zakresem są: import poniżej progu, towary w składzie celnym lub uszlachetnianiu czynnym, dopóki nie wejdą do obrotu, powracające towary unijne oraz import z krajów zintegrowanych z systemem EU ETS — Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii.

Wniosek: procedura, dokumenty, czas rozpatrzenia

Nadanie statusu to odrębne postępowanie administracyjne na podstawie art. 5 rozporządzenia CBAM i trzeba o nie wystąpić wyraźnie. Rejestracja w przejściowym rejestrze CBAM w latach 2024–2025 go nie zastępuje i nie wynika automatycznie ze składania sprawozdań CBAM. To jedna z przyczyn, dla których wiosną 2026 r. wiele firm zostało bez statusu, będąc przekonanymi, że są zarejestrowane.

Wniosek składa się elektronicznie w rejestrze CBAM, w module zarządzania upoważnieniami, do organu właściwego państwa członkowskiego siedziby. W Polsce dostęp prowadzi przez Platformę Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC) — importer musi najpierw zarejestrować na PUESC uprawnienie „Dostęp do rejestru CBAM” — i zakłada posiadanie numeru EORI.

Merytorycznie wniosek wymaga:

  • Identyfikacji i miejsca siedziby wnioskodawcy, w tym numeru EORI i danych o prowadzonej działalności.
  • Oświadczenia o rzetelności: brak poważnych lub powtarzających się naruszeń przepisów celnych, podatkowych, o nadużyciach na rynku i przepisów CBAM w ostatnich pięciu latach.
  • Dowodu zdolności finansowej i operacyjnej, proporcjonalnego do planowanego wolumenu importu — w praktyce sprawozdań finansowych i, jeśli wymagane, gwarancji.
  • Szacowanych wolumenów i rodzajów towarów na bieżący rok kalendarzowy, w podziale na kody CN i kraje pochodzenia.
  • Danych przedstawiciela, jeśli wnioskodawca działa przez przedstawiciela.

Organ właściwy analizuje akta, konsultuje się elektronicznie z Komisją, a gdy trzeba — z organami innych państw członkowskich, i wydaje decyzję. Termin to do 120 dni kalendarzowych dla wniosków złożonych od 15 czerwca 2025 r. i do 180 dni dla wcześniejszych, przedłużany o maksymalnie 30 dni kalendarzowych przy wezwaniu do uzupełnienia. Decyzja trafia do skrzynki w rejestrze; po zatwierdzeniu aktywuje się rachunek CBAM.

Praktyczny wniosek: liczbą, pod którą się planuje, jest czas rozpatrzenia, nie data złożenia. Firma, która chciała rozpocząć import CBAM w czwartym kwartale 2026 r., powinna była złożyć wniosek na początku lata. Kto startuje teraz, realnie planuje na 2027 r.

Kto rozstrzyga w Polsce

Właściwość idzie za miejscem siedziby, nie za miejscem importu. Firma z siedzibą w Polsce, która importuje przez Rotterdam, składa wniosek w Polsce. W poszczególnych państwach członkowskich rozstrzyga administracja celna, agencja środowiskowa albo organ klimatyczny — układ nie jest jednolity.

Polska jest tu warta osobnej uwagi, bo kompetencje są rozdzielone między dwie instytucje i to bywa źródłem nieudanych prób. Status upoważnionego zgłaszającego CBAM — nadanie, odmowę i cofnięcie — rozstrzyga Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) prowadzi natomiast stronę emisyjną: weryfikację sprawozdań, procedury korekty na podstawie informacji z Komisji Europejskiej i wymierzanie kar administracyjnych. Wnioski i korespondencja techniczna idą przez rejestr CBAM i PUESC. Odpowiadanie na wezwanie do uzupełnienia niewłaściwym kanałem kosztuje czas rozpatrzenia, którego nie da się odzyskać.

Co zawiera rejestr CBAM

Rejestr CBAM nie jest tylko portalem wnioskowym. To rachunek, przez który prowadzony jest cały reżim definitywny, i spina trzy rzeczy.

Status. Numer upoważnienia, zakres upoważnienia i powiązanie z numerem EORI. Ten wpis jest sprawdzany elektronicznie przez systemy celne — dlatego zgłoszenie celne bez ważnego wpisu nie przechodzi.

Dane emisyjne. Emisje wbudowane importowanych towarów w podziale na instalacje, produkty i kraje pochodzenia, wraz z ceną węgla już zapłaconą w kraju trzecim, którą można odliczyć. Operatorzy z krajów trzecich mogą złożyć dane swoich instalacji w wydzielonej części rejestru, tak że kilku importerów opiera się na tych samych zweryfikowanych wartościach — praktycznie najskuteczniejszy sposób ograniczenia pracy przy zbieraniu danych.

Rachunek certyfikatowy. Od lutego 2027 r.: zakup, stan posiadania, umorzenie i odkup certyfikatów CBAM.

W rejestrze składa się także deklarację roczną. Wszystko, co do niej wchodzi, musi być odtwarzalne z własnych danych — w tym odpowiedź na pytanie, która wartość emisji została podana przez którego dostawcę i kiedy.

Po nadaniu statusu: certyfikaty od lutego 2027 r. i zasada 50%

Za import z 2026 r. w samym 2026 r. nie kupuje się niczego. Sprzedaż certyfikatów CBAM zaczyna się dopiero 1 lutego 2027 r., przez wspólną platformę centralną. Cena nie jest przedmiotem negocjacji: wynika z cen aukcyjnych uprawnień z systemu handlu emisjami UE i jest publikowana przez Komisję. Jeden certyfikat odpowiada jednej tonie ekwiwalentu CO2.

Z tego wynikają dwa obowiązki.

Kwartalne pokrycie. Od 2027 r. upoważniony zgłaszający CBAM musi na koniec każdego kwartału — 31 marca, 30 czerwca, 30 września i 31 grudnia — posiadać certyfikaty pokrywające co najmniej 50% emisji wbudowanych wszystkich towarów zaimportowanych od początku roku kalendarzowego. To pytanie o płynność, nie tylko o sprawozdawczość: duży import w pierwszym półroczu zamraża kapitał przed sprzedażą towaru.

Umorzenie z deklaracją. Certyfikaty odpowiadające zaraportowanym emisjom wbudowanym umarza się razem z roczną deklaracją CBAM. Ograniczony odkup nadwyżki jest możliwy, ale nadmierny zakup nie zamienia się po prostu z powrotem w gotówkę. Szacowanie ilości bez znajomości własnych danych emisyjnych jest więc kosztowne podwójnie.

Ślad węglowy produktu (PCF) jest tu pokrewny, ale nie równoważny: CBAM wymaga emisji wbudowanych na poziomie instalacji, według własnej metodyki, potwierdzonych przez akredytowanego weryfikatora — nie wyniku cyklu życia według ISO 14067. Zasilanie obu z jednej bazy danych oszczędza pracę; traktowanie ich jako tej samej liczby nie działa.

Deklaracja CBAM za 2026 r.: termin 30 września 2027 r.

Pierwsza deklaracja reżimu definitywnego dotyczy roku importowego 2026 i trzeba ją złożyć w rejestrze CBAM do 30 września 2027 r. Rozporządzenie Omnibus przesunęło ten termin względem pierwotnego planu, żeby zostawić miejsce na zbieranie i weryfikację danych.

Deklaracja podaje zaimportowane ilości według rodzaju towaru, przypisane im emisje wbudowane, dowód weryfikacji przez akredytowanego weryfikatora oraz — jeśli jest odliczana — cenę węgla zapłaconą w kraju pochodzenia. Gdy rzeczywiste wartości instalacyjne są niedostępne, można na warunkach rozporządzenia użyć wartości domyślnych; są one świadomie konserwatywne, więc wartości rzeczywiste zwykle wychodzą taniej.

Ścieżką krytyczną nie jest złożenie, ale pozyskanie danych. Dostawca z kraju trzeciego nie wytworzy zweryfikowanych danych instalacyjnych na żądanie we wrześniu 2027 r. Wymóg danych należy wpisać w warunki zakupowe i kwalifikację dostawców, tymi samymi mechanizmami, których potrzebują EUDR i należyta staranność w łańcuchu dostaw: nazwane pola danych, format, termin, osoba kontaktowa, konsekwencja braku dostawy.

Co się dzieje bez statusu

Warto rozdzielić trzy poziomy.

Celnie — dopuszczenie do obrotu zostaje odmówione. Towar stoi, z całym kosztem następczym: składowaniem, przestojem, opóźnioną dostawą, ewentualnie odesłaniem. To najdroższa konsekwencja natychmiastowa i uderza w sprzedaż, nie w compliance.

Karnie — rozporządzenie i krajowe przepisy wykonawcze przewidują kary powiązane z wolumenem niepokrytych emisji i ustawione wyraźnie powyżej ceny certyfikatu; mogą być podwyższone, gdy towar wprowadzono bez statusu. Późniejsza zapłata po cenie rynkowej nie jest opcją do wyboru.

Praktycznie — powstaje zapis o rzetelności. Firma odnotowana jako nierzetelna ma trudniej z przyszłymi upoważnieniami, pozwoleniami i uproszczeniami celnymi. Powiązanie z innymi kwestiami statusowymi w prawie produktowym — jak weryfikowany podmiot gospodarczy w rejestrze DPP — jest prawnie odrębne, ale nie w tym, jak organy czytają firmę.

Strona danych: czego reżim definitywny wymaga od danych

Sam wniosek da się obsłużyć papierologią korporacyjną. To, co przychodzi później, jest problemem danych i ma ten sam kształt co problemy danych w ESPR, PPWR i EUDR: wartości z łańcucha dostaw, które muszą być wersjonowane, datowane i przypisane do źródła, bo za kilka lat będą bronione przed organem.

Konkretnie reżim definitywny potrzebuje, na linię importową:

  • Kodu CN i masy netto na przesyłkę, agregowanych na rok kalendarzowy — to podstawa liczenia progu i ilości w deklaracji.
  • Przypisania do instalacji: która instalacja produkcyjna w kraju trzecim wytworzyła towar. Bez tego żadna rzeczywista wartość emisji nie jest użyteczna.
  • Emisji wbudowanych na produkt, bezpośrednich i — gdy objęte — pośrednich, z podaniem metody i okresu odniesienia.
  • Dowodu weryfikacji od akredytowanego weryfikatora, z datą i zakresem.
  • Ceny węgla zapłaconej w kraju trzecim, z dowodem, jeśli jest odliczana.

Powracającym błędem jest trzymanie tych wartości w arkuszach i załącznikach do maili. Starzeją się po cichu: dostawca zmienia instalację, wartość emisji jest korygowana po fakcie, raport weryfikacyjny traci ważność. Kiedy w 2029 r. przyjdzie pytanie, która wartość stała pod deklaracją za 2026 r., trzeba móc odtworzyć stan z tamtego momentu. Nasz artykuł o DPP i PIM opisuje ten sam wymóg dla danych produktowych w ogóle — CBAM jest przypadkiem, w którym kosztuje on pieniądze najszybciej.

Pięć kroków na resztę 2026 roku

1. Uzgodnij kody CN z załącznikiem I. Nie asortyment, ale kody CN faktycznie zgłoszone w ostatnich dwunastu miesiącach. Wynik: lista linii CBAM z masami netto.

2. Policz próg 50 ton na 2026 i 2027 r. Zagregowany, nie na przesyłkę. Jeśli jesteś tuż pod progiem, potrzebujesz monitoringu z wczesnym ostrzeżeniem, a nie przeglądu na koniec roku — próg przekracza się w środku roku.

3. Sprawdź swój status i złóż wniosek, jeśli go brakuje. Z czasem rozpatrzenia do 120 dni kalendarzowych w tle i przepisem przejściowym wygasającym 27 września 2026 r. Jeśli próg nie zostanie osiągnięty w 2026 r., zaplanuj wniosek tak, aby status był na miejscu przed pierwszym przekroczeniem w 2027 r.

4. Wpisz dane dostawców do umów. Identyfikacja instalacji, emisje wbudowane, dowód weryfikacji, cena węgla w kraju pochodzenia — z formatem i terminem. To miejsce w umowach ramowych i warunkach zakupu, nie w prośbie wysłanej mailem.

5. Zaplanuj płynność na 2027 r. Zakupy certyfikatów od lutego 2027 r., pokrycie 50% na koniec każdego kwartału, umorzenie z deklaracją. Zapotrzebowanie na kapitał powstaje przed sprzedażą towaru i należy do polityki cenowej, nie do analizy po fakcie.

Krok czwarty i dane za nim to miejsce, w którym mieści się myDPP. Nie zastępuje ani oprogramowania celnego, ani doradztwa prawnego; prowadzi dane produktowe, materiałowe i dostawcze w jednym wersjonowanym miejscu, tak aby wartości emisji, dowody i dane produktowe miały jedno źródło — dla CBAM, dla cyfrowego paszportu produktu i dla obowiązków sprawozdawczych obok nich. Nasza checklista wdrożenia DPP opisuje, jak wygląda praktyczny start.

Najczęściej zadawane pytania

Jak złożyć wniosek o status upoważnionego zgłaszającego CBAM?

Elektronicznie, w module zarządzania upoważnieniami w rejestrze CBAM, do organu właściwego państwa siedziby. W Polsce rozstrzyga Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, a dostęp do rejestru prowadzi przez PUESC. Potrzebny jest numer EORI. Wniosek wymaga danych o siedzibie, oświadczenia o rzetelności, dowodu zdolności finansowej i operacyjnej oraz szacowanych wolumenów importu według kodów CN.

Ile trwa nadanie statusu CBAM?

Do 120 dni kalendarzowych dla wniosków złożonych od 15 czerwca 2025 r. i do 180 dni dla wcześniejszych, z możliwością przedłużenia o 30 dni kalendarzowych przy wezwaniu do uzupełnienia. Planuj pod maksimum, nie pod średnią.

Co oznacza kod TARIC Y238?

Oznacza import realizowany przez firmę, której wniosek o status upoważnionego zgłaszającego został złożony do 31 marca 2026 r. i nie został jeszcze rozstrzygnięty. Umożliwiał import bez ukończonego statusu na zasadzie przejściowej — najpóźniej do 27 września 2026 r.

Czy CBAM obowiązuje poniżej 50 ton?

Nie, z jednym wyjątkiem. Jeśli import CBAM utrzymuje się poniżej 50 ton netto w roku kalendarzowym, status, deklaracja i certyfikaty nie mają zastosowania. Wodór i energia elektryczna są z tego progu wyłączone. Próg nie jest kwotą wolną: po przekroczeniu reżimowi podlega cały wolumen.

Kto w Polsce nadaje status upoważnionego zgłaszającego CBAM?

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu — nadaje, odmawia i cofa status. KOBiZE odpowiada za stronę emisyjną: weryfikację sprawozdań, korekty na podstawie informacji z Komisji i kary administracyjne.

Kiedy trzeba kupować certyfikaty CBAM?

Sprzedaż startuje 1 lutego 2027 r. Od 2027 r. na koniec każdego kwartału trzeba posiadać certyfikaty na co najmniej 50% emisji wbudowanych zaimportowanych od początku roku; umorzenie następuje razem z deklaracją roczną.

Kiedy jest pierwsza deklaracja CBAM?

Za rok importowy 2026 — do 30 września 2027 r., składana w rejestrze CBAM, z emisjami wbudowanymi potwierdzonymi przez akredytowanego weryfikatora.

Czy cyfrowy paszport produktu zastępuje deklarację CBAM?

Nie. To odrębne reżimy o różnych odbiorcach: CBAM adresuje organy celne i klimatyczne i rozlicza emisje, a DPP adresuje nadzór rynku, kupujących i konsumentów i opisuje produkt. Wspólne mają pola danych — skład materiałowy, pochodzenie, wartości emisji — i dlatego opłaca się zasilać je z jednego źródła.

Czytaj dalej

Źródła

Wróć do bazy wiedzy