Green Claims-richtlijn: EU-regels tegen greenwashing en het DPP
Wat is de Green Claims-richtlijn? De onderbouwings- en verificatieplichten voor milieuclaims, de actuele stand na de aangekondigde intrekking, de al aangenomen EmpCo-richtlijn die vanaf september 2026 geldt en hoe het digitaal productpaspoort verifieerbare data levert voor groene claims.
Green Claims-richtlijn: EU-regels tegen greenwashing en het DPP
De belangrijkste punten
De Green Claims-richtlijn (richtlijn inzake milieuclaims) is een EU-voorstel dat bedrijven zou verplichten vrijwillige milieuclaims zoals “klimaatneutraal”, “milieuvriendelijk” of “gemaakt van gerecycled materiaal” wetenschappelijk te onderbouwen en vóór gebruik door een onafhankelijke instantie te laten verifiëren. Het doel is greenwashing een halt toe te roepen: uit een studie van de Europese Commissie bleek dat ongeveer de helft van alle groene claims in de EU vaag of misleidend was en dat bij 40 procent de onderbouwing volledig ontbrak. Het voorstel verkeert sinds medio 2025 in een juridisch limbo: in juni 2025 kondigde de Commissie aan het ontwerp te willen intrekken, om daarna te verduidelijken dat zij het niet volledig zou laten vallen. Los daarvan geldt de al aangenomen EmpCo-richtlijn (Richtlijn (EU) 2024/825) vanaf 27 september 2026 en verbiedt zij generieke milieuclaims en “klimaatneutraal”-uitspraken die enkel op compensatie berusten. Dit artikel legt beide instrumenten uit — en waarom verifieerbare data op productniveau uit het digitaal productpaspoort (DPP) de basis vormen van elke verdedigbare milieuclaim.
Wil je je eerst vertrouwd maken met het digitaal productpaspoort, dan raden we het inleidende artikel aan Digitaal productpaspoort in 15 minuten: wat is het DPP en waarom voert de EU het in.
Wat is de Green Claims-richtlijn?
De Green Claims-richtlijn (officieel: voorstel voor een richtlijn inzake de onderbouwing en het kenbaar maken van uitdrukkelijke milieuclaims, COM/2023/166) werd op 22 maart 2023 door de Europese Commissie gepresenteerd. Zij vult de kort daarvoor aangenomen EmpCo-richtlijn aan en richt zich op één concreet punt: wie een vrijwillige milieuclaim doet, moet die kunnen bewijzen voordat hij hem gebruikt.
De achtergrond is een marktfalen. Een studie van de Commissie uit 2020 wees uit dat 53 procent van de groene claims in de EU vaag, misleidend of ongegrond was en 40 procent volledig zonder onderbouwing. Bovendien waren er meer dan 230 verschillende milieukeurmerken in omloop met sterk uiteenlopende betrouwbaarheid. Consumenten konden nauwelijks onderscheiden welke claim op echte data berustte en welke pure marketing was.
Welk probleem lost de richtlijn op?
De Green Claims-richtlijn pakt vier zwakke plekken aan:
- Niet-onderbouwde claims: uitspraken als “klimaatneutraal” of “eco” zonder verifieerbare data erachter.
- Vage formuleringen: algemene termen zonder verband met een concrete, meetbare milieuprestatie.
- Wildgroei aan keurmerken: milieukeurmerken zonder transparante toekenningscriteria.
- Gebrek aan vergelijkbaarheid: claims die niet zijn terug te voeren op een levenscyclus of een erkende methode.
Wat de Green Claims-richtlijn zou vereisen
In de versie waarover werd onderhandeld, legt het voorstel meerdere kernverplichtingen vast:
1. Wetenschappelijke onderbouwing
Elke uitdrukkelijke milieuclaim moet berusten op erkende wetenschappelijke kennis en solide data. Het onderliggende milieuaspect (bv. gerecycled gehalte, CO2-voetafdruk, duurzaamheid) moet als significant over de levenscyclus worden aangetoond.
2. Onafhankelijke verificatie
Voordat een claim mag worden gebruikt, moet een onafhankelijke, geaccrediteerde verificateur hem controleren en met een conformiteitscertificaat bevestigen. Juist deze voorafgaande verificatie was het belangrijkste kritiekpunt, omdat zij als belastend en kostbaar geldt.
3. Transparante communicatie
Consumenten moeten de bewijzen gemakkelijk kunnen raadplegen — bijvoorbeeld via een link of QR-code die naar de onderliggende data leidt. Milieukeurmerken mogen alleen zijn toegestaan als ze op een gecertificeerd systeem berusten.
Actuele stand: intrekking aangekondigd, daarna afgezwakt
Het traject van de Green Claims-richtlijn is ongebruikelijk. Nadat Parlement en Raad hun onderhandelingsposities in 2024 hadden vastgelegd, bracht 2025 een ommekeer:
- 20 juni 2025: de Europese Commissie kondigde aan het voorstel te willen intrekken. Een van de aanleidingen was een brief van de EVP-fractie die de geplande verificatieplicht bekritiseerde als een onevenredige last, vooral voor kleine ondernemingen. De voor diezelfde periode geplande triloog werd geannuleerd.
- 1 juli 2025: de Commissie verduidelijkte dat het voorstel niet volledig zou worden losgelaten. Voortgang zou afhangen van het uitsluiten van micro-ondernemingen van het toepassingsgebied.
Als gevolg daarvan is de Green Claims-richtlijn medio 2026 niet van kracht en is het verdere verloop open. Bedrijven moeten haar in de gaten houden, maar er niet van uitgaan dat strengere regels voor groene reclame nog lang op zich laten wachten — want de beslissende verplichting geldt al.
De regel die al van kracht is: de EmpCo-richtlijn vanaf september 2026
Terwijl de Green Claims-richtlijn stokt, is haar zusterrichtlijn allang aangenomen. De EmpCo-richtlijn (“Empowering Consumers for the Green Transition”, Richtlijn (EU) 2024/825) trad op 26 maart 2024 in werking, moet uiterlijk 27 maart 2026 in nationaal recht zijn omgezet en geldt vanaf 27 september 2026. Zij wijzigt de richtlijn oneerlijke handelspraktijken en verbiedt onder meer:
- generieke milieuclaims zonder aangetoonde, erkende uitmuntende milieuprestatie (bv. “milieuvriendelijk”, “groen”, “eco” zonder bewijs),
- uitspraken als “klimaatneutraal” die uitsluitend berusten op compensatie van emissies,
- duurzaamheidskeurmerken die niet op een gecertificeerd systeem of een overheidsinstantie berusten,
- claims over het hele product wanneer slechts een deel wordt bedoeld.
Voor bedrijven betekent dit: ook zonder de Green Claims-richtlijn moeten milieuclaims vanaf september 2026 bewijsbaar zijn. De databasis die beide instrumenten vereisen, is in de kern dezelfde.
Waarom groene claims en het digitaal productpaspoort bij elkaar horen
Zowel de (toekomstige) Green Claims-richtlijn als de (geldende) EmpCo-richtlijn vragen uiteindelijk hetzelfde: verifieerbare data op productniveau die een milieuclaim onderbouwen. Precies die data houdt het digitaal productpaspoort bij.
- Claim “X procent gerecycled materiaal” — in het DPP opgeslagen als materiaalsamenstelling en gerecycled gehalte.
- Claim “CO2-voetafdruk van Y” — in het DPP gedocumenteerd als de CO2-voetafdruk van het product.
- Claim “duurzaam en repareerbaar” — in het DPP aangetoond via repareerbaarheid, reserveonderdelen en levensduur.
Het DPP wordt sowieso verplicht voor veel productgroepen op grond van de Ecodesign-verordening (ESPR). Wie deze data netjes, op productniveau en machineleesbaar structureert, kan ze dubbel gebruiken: als verplichte inhoud van het paspoort én als solide bewijs voor elke milieuclaim. De QR-code die naar het DPP leidt, is tegelijk de transparantielink die de EU achter groene reclame verwacht.
Een belangrijke verduidelijking: het digitaal productpaspoort vervangt noch de verificatie uit de Green Claims-richtlijn, noch de reclameverboden uit de EmpCo-richtlijn. Het levert de auditeerbare databasis waarop een claim überhaupt kan worden onderbouwd. myDPP brengt deze databasis op productniveau in kaart en maakt haar toegankelijk via één QR-code.
Wat moeten bedrijven nu doen?
1. Inventariseer je milieuclaims
Verzamel alle milieuclaims op verpakking, website en in reclame. Noteer bij elke claim waarop hij berust.
2. Toets generieke claims
Schrap of scherp vage termen aan als “milieuvriendelijk” of “klimaatneutraal” die vanaf september 2026 onder de EmpCo-richtlijn verboden of sterk beperkt zijn.
3. Bouw de databasis op
Leg voor elke bewijsbare claim de onderliggende data vast — gerecycled gehalte, CO2-voetafdruk, herkomst, levensduur — gestructureerd en op productniveau.
4. Koppel de bewijzen
Verbind elke claim met een traceerbare bron en stel die transparant beschikbaar via een link of QR-code.
5. Voeg DPP- en claimdata samen
Gebruik één productdatabron voor het digitaal productpaspoort en je milieuclaims, zodat bewijzen één keer worden onderhouden en vele malen worden hergebruikt.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wat is de Green Claims-richtlijn eenvoudig uitgelegd?
Het is een EU-voorstel dat bedrijven zou verplichten vrijwillige milieuclaims wetenschappelijk te onderbouwen en vóór gebruik onafhankelijk te laten verifiëren, om greenwashing te voorkomen.
Is de Green Claims-richtlijn al van kracht?
Nee. Het voorstel verkeert sinds medio 2025 in een limbo: de Commissie kondigde een intrekking aan maar zwakte dat standpunt daarna af. Medio 2026 is de richtlijn niet van kracht en is het verdere verloop open.
Welke regel voor groene reclame geldt dan al wel?
De EmpCo-richtlijn (Richtlijn (EU) 2024/825) geldt vanaf 27 september 2026. Zij verbiedt generieke milieuclaims zonder bewijs en “klimaatneutraal”-uitspraken die enkel op compensatie berusten.
Wat heeft de Green Claims-richtlijn met het digitaal productpaspoort te maken?
Beide steunen op verifieerbare productdata. Het DPP bevat gerecycled gehalte, CO2-voetafdruk, herkomst en levensduur — precies de data die nodig zijn om een milieuclaim te onderbouwen. Het vervangt de verificatie niet, maar levert de databasis.
Geldt dit ook voor kleine bedrijven?
De verboden van de EmpCo-richtlijn gelden voor bedrijven in het algemeen. Bij de Green Claims-richtlijn was het uitsluiten van micro-ondernemingen een van de twistpunten; het uiteindelijke toepassingsgebied hangt af van het verdere verloop.