GPSR (EU 2023/988): de verordening algemene productveiligheid en het DPP

De GPSR is de EU-regel die bepaalt welke consumentenproducten überhaupt op de EU-markt mogen komen — en welke identificatie- en contactgegevens een product moet dragen om traceerbaar te blijven. Ze geldt sinds 13 december 2024 en vervangt de oude productveiligheidsrichtlijn uit 2001. Anders dan een etiketteringsregel schrijft ze geen specifiek merkteken voor, maar een ononderbroken verantwoordelijkheidsketen: geen veilig, traceerbaar product, geen markttoegang.

Dit artikel legt uit wat de GPSR vereist, hoe ze verschilt van de CE-markering, welke nieuwe verplichtingen ze schept voor online verkoop en marktplaatsen, en waar haar gegevens overlappen met het digitaal productpaspoort onder de ESPR.

De belangrijkste punten

De GPSR (“General Product Safety Regulation”, Verordening (EU) 2023/988) geldt sinds 13 december 2024 en vervangt de richtlijn algemene productveiligheid 2001/95/EG.
Ze bestrijkt alle non-food consumentenproducten en werkt als vangnet: voor producten onder sectorspecifieke EU-wetgeving geldt ze alleen voor veiligheidsaspecten die die regels niet dekken.
Kernverplichtingen: een algemene veiligheidseis, traceerbaarheid (type-/partij-/serienummer plus gegevens van fabrikant en importeur), interne risicoanalyse en technische documentatie, en waarschuwingen in een voor de consument gemakkelijk te begrijpen taal.
Een product mag alleen in de handel worden gebracht als er een verantwoordelijke marktdeelnemer gevestigd in de EU is — beslissend voor invoer en online verkoop uit derde landen.
Nieuwe verplichtingen voor online marktplaatsen (registratie op het Safety Gate-portaal, een contactpunt, kennisgeving-en-actieprocedures) en een geharmoniseerde terugroepprocedure die de consument recht geeft op reparatie, vervanging of terugbetaling.
myDPP voert geen veiligheidsbeoordelingen uit, is niet de verantwoordelijke marktdeelnemer en gelast geen terugroepacties. myDPP slaat de geverifieerde product- en traceerbaarheidsgegevens op, versiebeheert ze en communiceert ze.

Wat is de GPSR?

GPSR staat voor General Product Safety Regulation — de verordening algemene productveiligheid (Verordening (EU) 2023/988). Ze is op 23 mei 2023 in het Publicatieblad bekendgemaakt, op 12 juni 2023 in werking getreden en geldt sinds 13 december 2024. Op die datum werden de oude richtlijn algemene productveiligheid (2001/95/EG) en de richtlijn inzake voedselnabootsende producten (87/357/EEG) ingetrokken.

De overgang van een richtlijn naar een verordening is meer dan een formaliteit: een verordening geldt rechtstreeks en uniform in alle lidstaten, zonder nationale omzetting. De GPSR moderniseert de regels vooral voor de onlinehandel, voor producten van buiten de EU en voor de risico’s van nieuwe technologieën.

Voor welke producten geldt de GPSR?

De GPSR bestrijkt non-food consumentenproducten — nieuw, gebruikt, gerepareerd of gereviseerd — die op de EU-markt worden aangeboden. Ze werkt als een vangnet: voor producten die al onder sectorspecifieke EU-harmonisatiewetgeving vallen (speelgoed, elektrische apparatuur, machines enzovoort) gelden eerst die bijzondere regels; de GPSR grijpt alleen in voor veiligheidsaspecten en risico’s die zij niet behandelen.

Uitgesloten zijn onder meer geneesmiddelen, levensmiddelen en diervoeders, levende planten en dieren, gewasbeschermingsmiddelen en antiek. Voor al het overige in de consumentensfeer dat geen eigen veiligheidsregime heeft, is de GPSR de leidende regel.

De belangrijkste verplichtingen

De GPSR verdeelt verplichtingen over fabrikanten, importeurs en distributeurs. Voor productbedrijven zijn vooral deze van belang:

Algemene veiligheidseis — alleen veilige producten mogen in de handel worden gebracht of aangeboden; de veiligheidsbeoordeling moet ook rekening houden met nieuwe risico’s (connectiviteit, cyberbeveiliging met veiligheidsrelevantie, lerende functies en het effect van software-updates).
Traceerbaarheid — elk product draagt een type-, partij- of serienummer (of een ander identificatie-element) plus de naam, het geregistreerde handelsmerk en het post- en e-mailadres van de fabrikant; importeurs voegen hun eigen gegevens toe.
Interne risicoanalyse en technische documentatie — voordat een product in de handel wordt gebracht, voeren fabrikanten een risicoanalyse uit en stellen zij technische documentatie op die het product en zijn veiligheidsrelevante kenmerken beschrijft; deze moet tien jaar worden bewaard.
Waarschuwingen en veiligheidsinformatie — duidelijke waarschuwingen en instructies in een taal die de consumenten in de betrokken lidstaat gemakkelijk begrijpen.
Corrigerende maatregelen — bij een onveilig product onmiddellijke actie en informatie aan de autoriteiten en de consumenten.

De verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU

Een van de meest ingrijpende veranderingen: een product mag alleen in de handel worden gebracht als er een in de Unie gevestigde marktdeelnemer is die verantwoordelijk is voor een reeks conformiteitstaken (een EU-fabrikant, een importeur, een gemachtigde of een fulfilmentdienstverlener). Zijn naam en contactgegevens moeten het product vergezellen.

In de praktijk dicht dit het gat bij directe verkoop uit derde landen: zonder een bereikbare verantwoordelijke in de EU mag een product niet worden aangeboden. Voor merken, importeurs en online verkopers wordt de identiteit van deze marktdeelnemer daarmee een verplicht productgegeven — precies het soort gegeven dat een productpaspoort al draagt.

Online verkoop, marktplaatsen en terugroepacties

De GPSR moderniseert de regels voor de digitale handel duidelijk:

Verkoop op afstand — een online aanbod moet al vóór de aankoop duidelijk de gegevens van de fabrikant of de verantwoordelijke, de productidentificatie en eventuele waarschuwingen tonen.
Online marktplaatsen — zij moeten zich registreren op het Safety Gate-portaal, één contactpunt aanwijzen, binnen korte termijnen reageren op meldingen over gevaarlijke producten en interne “kennisgeving-en-actie”-procedures onderhouden.
Terugroepacties en meldingen — er is een geharmoniseerde terugroepkennisgeving; de consument heeft recht op een oplossing (reparatie, vervanging of terugbetaling). Ernstige ongevallen door een product moeten via de Safety Business Gateway worden gemeld; sinds de GPSR heet het snellewaarschuwingssysteem Safety Gate (voorheen RAPEX).

GPSR en CE-markering — niet hetzelfde

De GPSR voert geen CE-markering in. De CE-markering geldt voor geharmoniseerde productgroepen met eigen EU-rechtshandelingen (machines, speelgoed, elektrische producten, radioapparatuur, medische hulpmiddelen en meer). De GPSR is de regel voor alles wat geen zo’n sectorspecifiek regime heeft — en ze vult de geharmoniseerde regels aan waar die een veiligheidsrisico onbehandeld laten.

Kort gezegd: een CE-gemarkeerd product volgt eerst zijn sectorspecifieke wet; een product zonder eigen regime volgt de GPSR. Beide delen dezelfde logica van traceerbaarheid en duidelijke verantwoordelijkheid.

Tijdlijn in één oogopslag

Datum	Mijlpaal
23 mei 2023	Verordening (EU) 2023/988 bekendgemaakt in het Publicatieblad
12 juni 2023	Inwerkingtreding
13 december 2024	Toepassing — Richtlijn 2001/95/EG ingetrokken, GPSR van kracht

De GPSR en het digitaal productpaspoort

De GPSR en het DPP zijn verschillende instrumenten. De GPSR is een veiligheidsregime; het DPP is een productgegevensdrager onder de ESPR. De GPSR schrijft geen DPP voor. Maar haar traceerbaarheids- en informatieverplichtingen steunen op dezelfde identiteitsgegevens die een DPP al bevat:

Productidentificatie (type-, partij-, serienummer) → dezelfde unieke identificator waarmee een DPP wordt opgeroepen.
Gegevens van fabrikant en verantwoordelijke → de marktdeelnemergegevens die een DPP als verplicht veld draagt.
Waarschuwingen, gebruiks- en veiligheidsinformatie → inhoud die via dezelfde QR-code of GS1 Digital Link toegankelijk kan worden gemaakt.

De QR-code die een DPP opent, is daarmee ook een natuurlijk toegangspunt voor GPSR-relevante informatie: scan het product en je ziet wie erachter staat, hoe je het veilig gebruikt en — bij een terugroepactie — de status ervan. Structureer deze gegevens één keer, op productniveau en machineleesbaar, en ze dienen zowel de verplichte DPP-inhoud als de traceerbaarheidsdoelen van de GPSR.

Een belangrijke verduidelijking: het DPP vervangt de GPSR-naleving niet. Het maakt een product niet veilig en komt niet in de plaats van een risicoanalyse. En om duidelijk te zijn over de rol van myDPP: myDPP voert geen veiligheidsbeoordelingen uit, is niet de verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU, gelast geen terugroepacties en meldt niets aan de Safety Business Gateway. Die taken liggen bij fabrikanten, importeurs en de aangewezen verantwoordelijke marktdeelnemers. myDPP slaat de geverifieerde product- en traceerbaarheidsgegevens op, versiebeheert ze en communiceert ze — productidentiteit, gegevens van de verantwoordelijke, waarschuwingen, documentatieverwijzingen — zodat de feiten met het product meereizen in zijn paspoort.

Wat bedrijven nu moeten doen

1. Beoordeel het productportfolio

Bepaal voor elk consumentenproduct of het onder sectorspecifieke wetgeving (met CE) valt of onder de GPSR — en welke veiligheidsaspecten de GPSR aanvullend kan dekken.

2. Zorg voor traceerbaarheid

Bevestig dat elk product een type-, partij- of serienummer draagt plus volledige gegevens van de fabrikant en, waar relevant, de importeur.

3. Wijs de verantwoordelijke EU-marktdeelnemer aan

Zorg dat elk product een in de EU gevestigde marktdeelnemer heeft en vermeld diens contactgegevens zichtbaar.

4. Bereid risicoanalyse en technische documentatie voor

Documenteer de interne risicoanalyse en de technische documentatie en bewaar ze tien jaar.

5. Gebruik één productgegevensbron

Beheer identificatie-, verantwoordelijke- en veiligheidsgegevens vanuit één gestructureerde bron, zodat dezelfde gegevens worden hergebruikt in verkoop-op-afstandadvertenties, op het product en in een toekomstig DPP.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Sinds wanneer geldt de GPSR?

Sinds 13 december 2024. Op die dag werd de oude richtlijn algemene productveiligheid 2001/95/EG ingetrokken en werd Verordening (EU) 2023/988 rechtstreeks toepasselijk.

Voor welke producten geldt de GPSR?

Voor non-food consumentenproducten zonder een eigen sectorspecifiek veiligheidsregime. Voor geharmoniseerde producten (bijvoorbeeld met CE-markering) geldt ze aanvullend voor veiligheidsaspecten die de bijzondere regels niet dekken.

Heeft een GPSR-product een CE-markering nodig?

Nee. De GPSR voert geen CE-markering in. CE geldt voor geharmoniseerde productgroepen met eigen rechtshandelingen; de GPSR is juist de regel voor producten buiten die groepen.

Wat is de verantwoordelijke marktdeelnemer?

Een in de EU gevestigde marktdeelnemer (EU-fabrikant, importeur, gemachtigde of fulfilmentdienstverlener) zonder wie een product niet in de handel mag worden gebracht. Zijn contactgegevens moeten het product vergezellen.

Vervangt een DPP de GPSR-verplichtingen?

Nee. Een DPP maakt een product niet veilig en vervangt noch de risicoanalyse noch de verantwoordelijke marktdeelnemer. Het kan wel dezelfde identiteits-, verantwoordelijke- en veiligheidsgegevens dragen en die via een QR-code toegankelijk maken.

Lees verder

Bronnen

Verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid (GPSR) — EUR-Lex
Richtlijn 2001/95/EG inzake algemene productveiligheid — EUR-Lex
Verordening (EU) 2019/1020 betreffende markttoezicht en conformiteit van producten — EUR-Lex
Europese Commissie — Safety Gate en productveiligheid