Regelgeving •

EUDR: de EU-ontbossingsverordening en het digitaal productpaspoort

Wat is de EUDR (Verordening (EU) 2023/1115)? Welke producten eronder vallen, de gepastezorgvuldigheids- en geolocatievereisten, het tijdschema vanaf 30 december 2026 en hoe de EU-ontbossingsverordening samenhangt met het digitaal productpaspoort.

Auteur: myDPP Team

EUDR: de EU-ontbossingsverordening en het digitaal productpaspoort

De belangrijkste punten

De EU-ontbossingsverordening (Engels: EU Deforestation Regulation, EUDR, Verordening (EU) 2023/1115) verbiedt de handel in producten die hebben bijgedragen aan ontbossing of bosdegradatie. Zij bestrijkt zeven grondstoffen — runderen, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja en hout — en een breed scala aan afgeleide producten zoals leer, chocolade, meubels, papier en banden. Wie deze goederen op de EU-markt brengt, uitvoert of verhandelt, moet gepaste zorgvuldigheid (due diligence) betrachten, geolocatiegegevens verzamelen van alle percelen waar de grondstoffen zijn geproduceerd, en een zorgvuldigheidsverklaring (Due Diligence Statement, DDS) indienen via een centraal EU-informatiesysteem. Na twee uitstellen geldt de EUDR voor grote en middelgrote ondernemingen vanaf 30 december 2026 en voor micro- en kleine ondernemingen vanaf 30 juni 2027. Dit artikel legt uit wat de EUDR vereist en waarom de traceerbaarheids- en productgegevens die zij vraagt op dezelfde databasis rusten als het digitaal productpaspoort (DPP).

Wilt u eerst vertrouwd raken met het digitaal productpaspoort, dan raden wij het inleidende artikel Digitaal productpaspoort in 15 minuten: wat het DPP is en waarom de EU het invoert aan.

Wat is de EUDR?

De EU-ontbossingsverordening is de centrale EU-regel tegen geïmporteerde ontbossing. Het doel is te waarborgen dat de EU-consumptie van bepaalde grondstoffen niet langer bijdraagt aan de kap en degradatie van bossen wereldwijd. De verordening is op 29 juni 2023 in werking getreden en vervangt de oudere EU-houtverordening (EUTR), waarvan zij het toepassingsgebied aanzienlijk verbreedt.

De kern van de EUDR is een verbod op markttoegang: betrokken goederen mogen alleen op de EU-markt worden gebracht, beschikbaar worden gesteld of worden uitgevoerd als tegelijkertijd aan drie voorwaarden is voldaan. De verantwoordelijkheid ligt bij marktdeelnemers (operators) — degenen die de goederen als eerste op de markt brengen of uitvoeren — en bij handelaren (traders).

Welke grondstoffen en producten vallen eronder?

De EUDR bestrijkt zeven grondstoffen en een lange lijst afgeleide producten, gedefinieerd in bijlage I bij de verordening aan de hand van douanecodes:

  • Runderen — bijv. rundvlees, leer, huiden
  • Cacao — bijv. cacaobonen, chocolade
  • Koffie
  • Oliepalm — bijv. palmolie en derivaten
  • Rubber — bijv. banden, rubberproducten
  • Soja — bijv. sojabonen, sojaolie, veevoer
  • Hout — bijv. gezaagd hout, meubels, papier, pulp, drukwerk

Bijzonder relevant voor conformiteit op productniveau: hout belandt in meubels en rubber en leer in schoeisel, textiel en voertuigonderdelen. Dit betekent dat het toepassingsgebied van de EUDR overlapt met productgroepen die ook onder de Ecodesignverordening (ESPR) en het digitaal productpaspoort vallen.

De drie EUDR-voorwaarden

Betrokken producten mogen alleen worden verhandeld als zij cumulatief:

  1. Ontbossingsvrij zijn: de grondstoffen zijn geproduceerd op grond die na 31 december 2020 niet is ontbost. Voor hout mag er bovendien geen sprake zijn van bosdegradatie.
  2. Legaal geproduceerd zijn: de productie voldoet aan de relevante wetgeving van het productieland (grondgebruiksrechten, milieubescherming, arbeidsrecht, belastingen, handelsregels).
  3. Gedekt zijn door een zorgvuldigheidsverklaring (DDS) die vóór het op de markt brengen in het EU-informatiesysteem is ingediend.

Gepaste zorgvuldigheid: geolocatie, risicobeoordeling, DDS

De kern van de EUDR is een gepastezorgvuldigheidsverplichting in drie stappen:

1. Informatievereisten

Marktdeelnemers moeten informatie over de goederen verzamelen — omschrijving, hoeveelheid, productieland en vooral de geolocatiecoördinaten van alle percelen waar de grondstoffen zijn geproduceerd. Deze geolocatiegegevens zijn de belangrijkste vernieuwing: ze maken het mogelijk elke zending tot op het specifieke perceel te herleiden en te toetsen aan satellietgegevens.

2. Risicobeoordeling

Op basis van de verzamelde informatie moet het risico worden beoordeeld dat de goederen niet-conform zijn. Hierbij speelt de landenbenchmarking een rol: de EU deelt productielanden in de categorieën laag, standaard of hoog risico in. Goederen uit landen met een laag risico profiteren van vereenvoudigde gepaste zorgvuldigheid.

3. Risicobeperking

Is het risico niet verwaarloosbaar, dan moeten maatregelen worden genomen om het te verminderen, zoals aanvullend bewijs, audits of onafhankelijke controles.

De zorgvuldigheidsverklaring wordt vervolgens elektronisch ingediend via het centrale EU-informatiesysteem (gebouwd op het TRACES-platform). Het systeem kent een referentienummer toe dat in de toeleveringsketen kan worden doorgegeven.

EUDR-tijdschema: vanaf wanneer geldt het?

De toepassing van de EUDR is tweemaal uitgesteld. De huidige stand van zaken:

  • 29 juni 2023: de EUDR treedt in werking.
  • December 2024: eerste uitstel met een jaar.
  • December 2025: tweede uitstel met nog een jaar, samen met een vereenvoudigingspakket dat de omvang van de gegevensindiening aanzienlijk verkleint (de Commissie verwacht ongeveer 75 procent lagere jaarlijkse nalevingskosten).
  • 30 december 2026: begin van de toepassing voor grote en middelgrote ondernemingen.
  • 30 juni 2027: begin van de toepassing voor micro- en kleine ondernemingen en natuurlijke personen.

De Commissie heeft bevestigd dat er geen verder uitstel komt en dat de tekst niet opnieuw wordt geopend. Ondernemingen moeten zich daarom vast voorbereiden op 30 december 2026.

Waarom EUDR en het digitaal productpaspoort bij elkaar horen

Op het eerste gezicht zijn de EUDR en het digitaal productpaspoort twee afzonderlijke verplichtingen met verschillende indieningsroutes. Inhoudelijk vragen beide echter hetzelfde grondbeginsel: gegevens op productniveau, traceerbaar en digitaal beschikbaar over de herkomst en samenstelling van een goed.

  • De EUDR vereist herkomst, geolocatie en bewijs van de toeleveringsketen per partij.
  • Het digitaal productpaspoort vereist materiaalsamenstelling, herkomst, actoren in de toeleveringsketen en levenscyclusgegevens.

Voor productgroepen zoals meubels (hout) of schoeisel en textiel (leer, rubber) raken beide kaders dezelfde fabrikant. Wie de onderliggende herkomst- en materiaalgegevens één keer structureert — schoon, per product en machineleesbaar — kan ze voor beide doeleinden hergebruiken in plaats van gescheiden datasilo’s bij te houden.

Een belangrijke verduidelijking: het digitaal productpaspoort vervangt de EUDR-indiening niet; de zorgvuldigheidsverklaring wordt nog steeds in het EU-informatiesysteem ingediend. Maar het DDS-referentienummer en de bijbehorende herkomstgegevens kunnen in het productpaspoort worden opgeslagen en zichtbaar worden gemaakt via dezelfde QR-code die naar het DPP leidt. myDPP brengt deze databasis productgericht in kaart en stelt ze beschikbaar via de GS1 Digital Link.

Wat moeten ondernemingen nu doen?

1. Ga na of u onder de verordening valt

Vergelijk uw productportfolio met bijlage I van de EUDR. Bevatten uw producten hout, leer, rubber, koffie, cacao, soja of palmolie?

2. Breng de toeleveringsketen in kaart

Bepaal voor elk betrokken goed het productieland en de geolocatie van de percelen. Verduidelijk met uw leveranciers wie de geolocatiegegevens aanlevert.

3. Bepaal uw rol

Bent u marktdeelnemer of handelaar? Daarvan hangt af of u een eigen zorgvuldigheidsverklaring indient of een bestaand DDS-referentienummer doorgeeft.

4. Bouw de databasis op

Leg herkomst, materiaal en bewijs van de toeleveringsketen gestructureerd en op productniveau vast — niet in gescheiden lijsten per nalevingsverplichting.

5. Consolideer EUDR- en DPP-gegevens

Gebruik één productgegevensbron voor EUDR-zorgvuldigheid, het digitaal productpaspoort en andere duurzaamheidsverplichtingen, zodat herkomst- en materiaalgegevens maar één keer worden bijgehouden.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wat is de EUDR eenvoudig uitgelegd?

De EUDR is een EU-verordening die de handel verbiedt in producten waarvan de grondstoffen na 31 december 2020 aan ontbossing hebben bijgedragen. Betrokken ondernemingen moeten de herkomst aantonen, geolocatiegegevens verzamelen en een zorgvuldigheidsverklaring indienen.

Voor welke producten geldt de EUDR?

Voor zeven grondstoffen — runderen, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja en hout — en afgeleide producten zoals leer, chocolade, meubels, papier, banden en sojaveevoer.

Vanaf wanneer geldt de EUDR?

Na twee uitstellen geldt zij voor grote en middelgrote ondernemingen vanaf 30 december 2026 en voor micro- en kleine ondernemingen vanaf 30 juni 2027.

Wat is een zorgvuldigheidsverklaring (DDS)?

De Due Diligence Statement is een elektronische verklaring waarmee een onderneming bevestigt dat zij aan haar zorgvuldigheidsverplichting heeft voldaan. Zij wordt vóór het op de markt brengen in het EU-informatiesysteem ingediend en krijgt een referentienummer.

Wat heeft de EUDR met het digitaal productpaspoort te maken?

Beide berusten op herkomst-, materiaal- en toeleveringsketengegevens op productniveau. Het DPP vervangt de EUDR-indiening niet, maar kan het DDS-referentienummer en herkomstgegevens dragen. Een gedeelde databasis voorkomt dubbele registratie.

Verder lezen

Bronnen

Terug naar Kennisbank