EU Ecolabel: criteria, toekenning en kosten — wat er op 27 september 2026 verandert
Het EU Ecolabel uit verordening (EG) nr. 66/2010 is vrijwillig, maar vanaf 27 september 2026 krijgt het een juridisch bevoorrechte positie: de EmpCo-richtlijn verbiedt duurzaamheidskeurmerken die niet op een certificeringsregeling berusten en definieert "erkende uitstekende milieuprestatie" uitdrukkelijk als conformiteit met de Ecolabel-verordening. Criteria, procedure, vergoedingen in cijfers en de verhouding tot ESPR en het digitaal productpaspoort.
EU Ecolabel: criteria, toekenning en kosten — wat er op 27 september 2026 verandert
De belangrijkste punten
Het EU Ecolabel — de Bloem — is het officiële milieukeurmerk van de Europese Unie, geregeld in verordening (EG) nr. 66/2010. Artikel 1 noemt het beestje bij de naam: een vrijwillige regeling. Dat was lang de zwakte ervan, en precies dat verandert nu in zijn uitwerking.
Op 27 september 2026 worden de nationale omzettingen van de EmpCo-richtlijn (EU) 2024/825 van toepassing. Vanaf die dag is het onder alle omstandigheden een oneerlijke handelspraktijk om een duurzaamheidskeurmerk te tonen dat niet op een certificeringsregeling berust of niet door overheidsinstanties is vastgesteld. En het nieuwe begrip “erkende uitstekende milieuprestatie”, dat een onderneming moet kunnen aantonen bij elke algemene milieuclaim, is in de wettekst aan precies twee dingen gekoppeld: conformiteit met verordening (EG) nr. 66/2010, of een officieel erkende nationale of regionale milieukeurregeling van type I volgens EN ISO 14024.
Het Ecolabel wordt daarmee niet verplicht. Het wordt een van de weinige bij naam genoemde routes waarlangs een algemene groene claim in reclame überhaupt nog is toegestaan.
Wat het Ecolabel niet doet: het ontslaat niet van enige verplichting uit de ecodesignverordening en het levert geen digitaal productpaspoort op. Wie eerst de basis van het paspoort nodig heeft, begint bij Digitaal productpaspoort in 15 minuten.
Wat het EU Ecolabel juridisch is
Verordening (EG) nr. 66/2010 verving verordening (EG) nr. 1980/2000 (artikel 18). Het toepassingsgebied is opvallend ruim: op grond van artikel 2, lid 1 geldt zij voor alle goederen en diensten die voor distributie, consumptie of gebruik op de markt van de Unie worden geleverd, tegen betaling of gratis. Daarom spreekt de verordening consequent van “producten” en bedoelt daar diensten mee.
Artikel 2, lid 2 zondert precies drie dingen uit: geneesmiddelen voor menselijk gebruik, geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik en elk type medisch hulpmiddel. Meer niet. Het praktische knelpunt is dus niet het toepassingsgebied van de verordening, maar de vraag of er voor de eigen productgroep überhaupt criteria bestaan — daarover verderop meer.
Vier definities uit artikel 3 bepalen de dagelijkse toepassing:
- Productgroep — een reeks producten die vergelijkbare doelen dienen, vergelijkbaar zijn qua gebruik of functionele eigenschappen en vergelijkbaar worden ervaren door de consument. Dat is de eenheid waarop criteria van toepassing zijn, niet het afzonderlijke product.
- Marktdeelnemer — producent, fabrikant, importeur, dienstverlener, groothandelaar of detailhandelaar. Ook een verkoper kan aanvrager zijn.
- Milieuprestatie — het resultaat van het beheer door de fabrikant van die producteigenschappen die milieueffecten veroorzaken.
- Verificatie — de procedure waarmee wordt gecertificeerd dat een product aan de gestelde Ecolabel-criteria voldoet.
Artikel 17 verplicht de lidstaten tot doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties bij inbreuken. Het keurmerk is vrijwillig; misbruik ervan is dat niet.
27 september 2026: waarom een vrijwillig keurmerk opeens juridisch gewicht krijgt
Richtlijn (EU) 2024/825 — in de wandelgangen de EmpCo-richtlijn, “Empowering Consumers for the Green Transition” — wijzigt richtlijn 2005/29/EG over oneerlijke handelspraktijken. Artikel 4 legt twee data vast: de lidstaten moesten de maatregelen uiterlijk 27 maart 2026 vaststellen en bekendmaken, en zij passen ze toe vanaf 27 september 2026.
Bijlage I bij richtlijn 2005/29/EG is de lijst van praktijken die onder alle omstandigheden oneerlijk zijn. Geen beoordeling per geval, geen afweging. De EmpCo-richtlijn voegt daar onder meer aan toe:
| Nieuw punt | Verboden praktijk |
|---|---|
| 2a | Het tonen van een duurzaamheidskeurmerk dat niet op een certificeringsregeling berust of niet door overheidsinstanties is vastgesteld |
| 4a | Een algemene milieuclaim waarvoor de handelaar geen erkende uitstekende milieuprestatie kan aantonen |
| 4b | Een milieuclaim over het hele product of de hele onderneming terwijl die slechts een bepaald aspect betreft |
| 4c | Beweren, op basis van compensatie van broeikasgasemissies, dat een product een neutraal, verminderd of positief klimaateffect heeft |
| 10a | Wettelijke eisen die voor alle producten in de categorie gelden presenteren als onderscheidend kenmerk van het eigen aanbod |
Drie definities die de richtlijn in richtlijn 2005/29/EG invoegt, dragen het gewicht:
“Duurzaamheidskeurmerk” is elk vrijwillig vertrouwens- of kwaliteitsmerk of gelijkwaardig, publiek of privaat, dat een product, proces of onderneming wil onderscheiden en promoten onder verwijzing naar milieu- of sociale kenmerken. Verplichte etiketteringen die het Unierecht of nationaal recht voorschrijft zijn uitdrukkelijk uitgesloten — de CE-markering en het energielabel vallen er dus niet onder.
“Certificeringsregeling” is een verificatieregeling door een derde partij waarvan de voorwaarden openbaar toegankelijk zijn en aan vier eisen voldoen: de regeling staat onder transparante, eerlijke en niet-discriminerende voorwaarden open voor alle handelaren die bereid en in staat zijn eraan te voldoen; de eisen worden door de eigenaar van de regeling ontwikkeld in overleg met relevante deskundigen en belanghebbenden; de regeling voorziet in procedures bij niet-naleving en in intrekking of schorsing van het gebruik van het keurmerk; en het toezicht op naleving is onderworpen aan een objectieve procedure die wordt uitgevoerd door een derde wiens deskundigheid en onafhankelijkheid van zowel de eigenaar als de handelaar berusten op internationale, Unie- of nationale normen.
“Erkende uitstekende milieuprestatie” is een milieuprestatie die in overeenstemming is met verordening (EG) nr. 66/2010 of met in de lidstaten officieel erkende nationale of regionale milieukeurregelingen van type I volgens EN ISO 14024, dan wel een topmilieuprestatie overeenkomstig ander toepasselijk Unierecht.
Het praktische gevolg is ongemakkelijk helder. Een zelfontworpen groen zegel op de verpakking, zonder certificeringsregeling in de zin van de definitie erachter, is vanaf 27 september 2026 niet “per geval aanvechtbaar”, maar op zichzelf oneerlijk. En een zin als “milieuvriendelijk” of “duurzaam” zonder een specificatie die duidelijk en in het oog springend op hetzelfde medium staat, is een algemene milieuclaim waarvoor het bewijs van een erkende uitstekende milieuprestatie wordt verlangd — een lat die de wetgever zelf met het Ecolabel en de type I-keurmerken heeft geijkt.
Hoe EmpCo en het Green Claims-debat zich tot elkaar verhouden, staat in Empowering Consumers-richtlijn: greenwashing en DPP en Green Claims-richtlijn: milieuclaims.
Vier niveaus van milieubewijs
Na 27 september 2026 sorteren milieuclaims zich praktisch in vier niveaus. Het loont de eigen communicatie eerlijk op deze ladder te plaatsen:
| Niveau | Wat het is | Juridische houdbaarheid vanaf 27-09-2026 |
|---|---|---|
| Eigen claim | Zelf geformuleerde bewering, eigen zegel zonder verificatie door een derde | Als keurmerk op zichzelf oneerlijk (bijlage I, punt 2a); als algemene claim alleen houdbaar met bewijs uit punt 4a |
| Private certificeringsregeling | Door een derde geverifieerde regeling die aan de vier definitiecriteria voldoet | Als keurmerk toegestaan; vormt op zichzelf geen erkende uitstekende milieuprestatie |
| EU Ecolabel / type I-keurmerk | Verordening (EG) nr. 66/2010 of een officieel erkend EN ISO 14024-keurmerk | Het in de wettekst genoemde bewijs van erkende uitstekende milieuprestatie |
| Verplichte etikettering | CE-markering, energielabel, straks het DPP | Geen duurzaamheidskeurmerk in de zin van de richtlijn — en volgens punt 10a geen verkoopargument |
De laatste rij wordt onderschat. Het nieuwe punt 10a verbiedt wettelijke verplichtingen als onderscheidend kenmerk van het eigen aanbod te presenteren. “Wij hebben een digitaal productpaspoort” houdt op een marketingargument te zijn zodra het paspoort voor de productgroep verplicht is; het wordt een compliancefeit. Wie zich op milieuprestatie wil onderscheiden, heeft bewijs boven de wettelijke lijn nodig.
Hoe de criteria tot stand komen — en waarom ze lastig te halen zijn
Artikel 6, lid 3 verlangt dat de criteria op wetenschappelijke basis en over de hele levenscyclus worden bepaald. Daarbij moeten zeven aspecten worden meegewogen: de belangrijkste milieueffecten (klimaatverandering, natuur en biodiversiteit, energie- en hulpbronnenverbruik, afvalproductie, emissies naar alle milieucompartimenten, verontreiniging door fysische effecten en gebruik en vrijkomen van gevaarlijke stoffen); de vervanging van gevaarlijke stoffen door veiligere, waar technisch haalbaar; het potentieel om effecten te verminderen via duurzaamheid en herbruikbaarheid; de netto milieubalans van baten en lasten, inclusief gezondheid en veiligheid; waar passend sociale en ethische aspecten, met verwijzing naar instrumenten zoals relevante IAO-normen; de criteria van andere officieel erkende type I-keurmerken, om synergie te benutten; en, voor zover mogelijk, het beginsel van vermindering van dierproeven.
Op grond van artikel 6, lid 4 moeten de criteria er bovendien voor zorgen dat het gekeurmerkte product naar behoren functioneert voor het beoogde gebruik. Het Ecolabel is geen zuiver milieukeurmerk: het koppelt milieuprestatie aan gebruiksgeschiktheid.
Het ambitieniveau noemt de Commissie in haar eigen toelichting bij de verordening: de criteria zijn gebaseerd op de beste op de EER-markt beschikbare producten over de levenscyclus en komen indicatief overeen met de beste 10-20 % van de op de EER-markt beschikbare producten op het moment van vaststelling. Het is naar opzet geen massakeurmerk.
De stoffenhorde waarop de meeste aanvragen stranden
Artikel 6, lid 6 is de harde rand van de verordening. Het Ecolabel mag niet worden toegekend aan goederen die stoffen of mengsels bevatten die voldoen aan de criteria voor indeling als toxisch, milieugevaarlijk, kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting (CMR) op grond van de CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008, en evenmin aan goederen die stoffen bevatten als bedoeld in artikel 57 van de REACH-verordening (EG) nr. 1907/2006.
Artikel 6, lid 7 laat afwijkingen toe — maar alleen wanneer vervanging technisch niet haalbaar is, ook niet via alternatieve materialen of ontwerpen, of wanneer het product een aanzienlijk betere algehele milieuprestatie heeft dan andere goederen in dezelfde categorie. En dan volgt de zin die in de praktijk beslist: geen afwijking wordt toegestaan voor stoffen die aan de criteria van artikel 57 REACH voldoen en volgens de procedure van artikel 59, lid 1, zijn geïdentificeerd (dus op de kandidaatslijst staan) en die in mengsels, in een voorwerp of in een homogeen onderdeel van een complex voorwerp aanwezig zijn in concentraties boven 0,1 gewichtsprocent.
De drempel van 0,1 % en de verwijzing naar het homogene onderdeel zijn precies de grootheden die de REACH-kennisgevings- en informatieplichten en de SCIP-melding in gang zetten. Wie zijn stoffengegevens voor REACH op orde heeft, beantwoordt de Ecolabel-vraag in uren; wie ze niet heeft, beantwoordt haar in maanden. Het verband is uitgesplitst in REACH-verordening en digitaal productpaspoort.
Procedure en rolverdeling
Op grond van artikel 7 kunnen de Commissie, de lidstaten, de bevoegde instanties en andere belanghebbenden, na raadpleging van het BEUM (Bureau voor de milieukeur van de Europese Unie), de ontwikkeling of herziening van criteria in gang zetten en leiden. De leidende partij stelt zes documenten op: een voorbereidend verslag, een voorstel voor ontwerpcriteria, een technisch verslag ter ondersteuning van het voorstel, een eindverslag, een handleiding voor potentiële gebruikers en bevoegde instanties en een handleiding voor aanbestedende diensten. Bestaan er voor een nog niet gedekte groep al criteria van een ander type I-systeem, dan kan de verkorte procedure van bijlage I, deel B, gelden; deel C betreft niet-wezenlijke herzieningen.
Artikel 8, lid 2 geeft de Commissie negen maanden na raadpleging van het Bureau om de criteria per productgroep vast te stellen; die worden bekendgemaakt in het Publicatieblad. Lid 3 vraagt vier vaststellingen: de beoordelingseisen, drie belangrijkste milieukenmerken voor het facultatieve tekstvak op het keurmerk, de geldigheidsduur van de criteria en de toegestane mate van productvariatie. Lid 4 waarschuwt tegen onevenredige lasten voor het mkb.
Voorbeelden van geldende criteriabesluiten, die de bandbreedte laten zien:
| Productgroep | Besluit |
|---|---|
| Grafisch papier en tissuepapier en tissueproducten | besluit (EU) 2019/70 |
| Elektronische beeldschermen | besluit (EU) 2020/1804 |
| Smeermiddelen | besluit (EU) 2018/1702 |
| Schoonmaakdiensten binnenshuis | besluit (EU) 2018/680 |
| Wasmiddelen | besluit (EU) 2017/1218 |
| Handafwasmiddelen | besluit (EU) 2017/1214 |
| Vaatwasmiddelen | besluit (EU) 2017/1216 |
De lijst is niet uitputtend — zij laat zien dat de gedekte groepen lopen van reinigingsmiddelen en papier via meubels en textiel tot diensten zoals toeristische accommodatie, terwijl technische kapitaalgoederen grotendeels ontbreken.
De toekenningsprocedure stap voor stap
Artikel 9 regelt het verloop, en het is strakker in de tijd gezet dan velen verwachten.
1. Aanvraag bij de juiste instantie. Komt het product uit één lidstaat, dan gaat de aanvraag naar een bevoegde instantie van die lidstaat. Komt het in dezelfde vorm uit meerdere, dan mag er een worden gekozen. Komt het van buiten de Unie, dan geldt een bevoegde instantie in een lidstaat waar het product in de handel wordt of is gebracht.
2. Volledigheidstoets: twee maanden. De bevoegde instantie controleert binnen twee maanden na ontvangst of het dossier volledig is en stelt de marktdeelnemer daarvan in kennis. Vult de marktdeelnemer het dossier niet binnen zes maanden na die kennisgeving aan, dan mag de aanvraag worden afgewezen.
3. Verificatie en registratienummer. Is het dossier volledig en is vastgesteld dat het product aan de criteria en beoordelingseisen voldoet, dan kent de instantie het product een registratienummer toe. De kosten van tests en conformiteitsbeoordeling draagt de marktdeelnemer; bij verificatie ter plaatse buiten de lidstaat van de bevoegde instantie kunnen reis- en verblijfkosten in rekening worden gebracht.
4. Productielocaties. Stellen de criteria eisen aan productie-installaties, dan moeten die worden vervuld in alle installaties waar het gekeurmerkte product wordt vervaardigd (artikel 9, lid 6). Bevoegde instanties erkennen bij voorkeur tests die volgens ISO 17025 zijn geaccrediteerd en verificaties door instanties die volgens EN 45011 of een gelijkwaardige internationale norm zijn geaccrediteerd (lid 7).
5. Contract, dan keurmerk. De bevoegde instantie sluit met elke marktdeelnemer een contract volgens het model in bijlage IV. Het keurmerk mag pas na het sluiten van het contract op het product (lid 9) — en het registratienummer moet er ook op.
6. Register. De toekennende instantie meldt dit aan de Commissie, die een regelmatig bijgewerkt gemeenschappelijk register bijhoudt dat openbaar toegankelijk is op de EU Ecolabel-website (lid 10).
Twee grenzen uit hetzelfde artikel worden bijna altijd over het hoofd gezien: de toekenning laat milieu- of andere regelgevende eisen van Unierecht of nationaal recht voor de verschillende levensfasen van het product onverlet (lid 12), en het gebruiksrecht strekt zich niet uit tot gebruik van het EU Ecolabel als onderdeel van een handelsmerk (lid 13).
Op grond van artikel 10 is elke onjuiste of misleidende reclame verboden, evenals elk keurmerk of logo dat verwarring met het EU Ecolabel wekt; de bevoegde instantie verifieert de naleving regelmatig, naar aanleiding van klachten en via steekproeven.
Vorm en nummer
Bijlage II — in 2017 vervangen door verordening (EU) 2017/1941 — legt de vorm vast: het keurmerk, het facultatieve keurmerk met tekstvak (drie milieukenmerken uit de criteria van de productgroep) en het registratienummer in de vorm xxxx/yyy/zzzzz, waarbij xxxx het land van registratie is, yyy de productgroep en zzzzz het door de bevoegde instantie toegekende nummer. Er wordt gedrukt in twee kleuren (Pantone 347 voor de bladeren en de steel van de bloem, het symbool “Є”, het webadres en de EU-afkorting, Pantone 279 voor de rest), zwart op wit of wit op zwart.
Wat het kost — in cijfers
Bijlage III stelt onder- en bovengrenzen. Verordening (EU) 2017/1941 verving uitsluitend bijlage II, dus de vergoedingenregeling geldt ongewijzigd:
| Vergoeding | Hoofdregel | Mkb en marktdeelnemers uit ontwikkelingslanden | Micro-ondernemingen |
|---|---|---|---|
| Aanvraagvergoeding (naar werkelijke administratiekosten) | niet lager dan 200 EUR, niet hoger dan 1 200 EUR | niet hoger dan 600 EUR | maximaal 350 EUR |
| Jaarlijkse vergoeding (kan worden gevraagd) | tot 1 500 EUR | niet hoger dan 750 EUR | 350 EUR |
De aanvraagvergoeding wordt met 20 % verlaagd voor aanvragers die onder EMAS zijn geregistreerd of volgens ISO 14001 zijn gecertificeerd. Aan die verlaging hangt een voorwaarde: de aanvrager moet zich in zijn milieubeleid uitdrukkelijk verbinden tot volledige naleving van de criteria door zijn gekeurmerkte producten gedurende de hele looptijd van het contract, en die verbintenis moet in de gedetailleerde milieudoelstellingen zijn opgenomen. Aanvragers met ISO 14001 tonen de uitvoering jaarlijks aan; EMAS-geregistreerde aanvragers sturen een kopie van hun jaarlijks geverifieerde milieuverklaring.
De periode van de jaarlijkse vergoeding begint op de dag van toekenning. Niet in deze cijfers begrepen — en in de praktijk de grootste post — zijn laboratoriumtests, bewijsvoering in de toeleveringsketen en, waar criteria op productie-installaties zien, verificaties ter plaatse. Artikel 9, lid 4 maakt het gebruik van het keurmerk afhankelijk van tijdige betaling.
Geldigheid en verlenging
Volgens de Commissie gelden productgroepcriteria doorgaans drie tot vijf jaar, afhankelijk van het Commissiebesluit voor elke groep. Vóór het verstrijken worden ze getoetst en ofwel herzien ofwel verlengd. Het administratieve verschil doet ertoe: worden de criteria herzien, dan moeten licentiehouders hun contract vernieuwen; wordt de geldigheid alleen verlengd, dan wordt het contract automatisch vernieuwd. Het keurmerk mag worden gebruikt vanaf de dag van toekenning tot het einde van de geldigheidsduur van de criteria.
Ecolabel, ESPR en digitaal productpaspoort: waar ze elkaar raken en waar niet
Hier beslist een bedrijf of het het Ecolabel juist plaatst, en hier zitten vrijwel alle misverstanden.
De EU heeft zelf uitgelegd waarom zij van keurmerken naar verplichtingen ging. De overwegingen bij de ecodesignverordening (EU) 2024/1781 zeggen over instrumenten als het bij verordening (EG) nr. 66/2010 ingevoerde EU Ecolabel dat zij een ruimer toepassingsgebied hebben maar een geringer effect vanwege de beperkingen van vrijwillige benaderingen. ESPR en het digitaal productpaspoort zijn het antwoord op die diagnose. De verplichte kant staat in ESPR-verordening: ecodesign-eisen.
Het Ecolabel is uitdrukkelijk geen misleidend keurmerk. De ESPR verbiedt producten in de handel te brengen met etiketten die klanten kunnen misleiden of verwarren doordat ze de in die verordening voorziene etiketten nabootsen. De overwegingen zonderen het EU Ecolabel en andere nationaal of regionaal officieel erkende type I-milieukeuren daarvan uit — mits de onder die regelingen ontwikkelde criteria minstens even streng zijn als de ecodesign-eisen. De uitzondering is dus voorwaardelijk, niet algemeen.
Ecolabel-criteria voeden de ecodesign-eisen. Op grond van artikel 5 ESPR moet de Commissie bij de voorbereiding van ecodesign-eisen rekening houden met relevante technische informatie die als basis dient voor of is afgeleid uit Uniewetgeving of -instrumenten, waaronder verordening (EG) nr. 66/2010, richtlijn 2010/75/EU, de technische screeningcriteria op grond van verordening (EU) 2020/852 en de EU-criteria voor groene overheidsopdrachten. Praktisch: het Ecolabel-criterium van vandaag is kandidaat voor de verplichte eis van morgen. Wie naar het keurmerk streeft, werkt met een voorsprong.
Het vermoeden van conformiteit bestaat — maar alleen in het oude bestand. Artikel 9, lid 3, van de ecodesignrichtlijn 2009/125/EG bepaalt dat producten waaraan de communautaire milieukeur is toegekend, worden geacht te voldoen aan de ecodesign-eisen van de toepasselijke uitvoeringsmaatregel, voor zover die eisen door de milieukeur worden vervuld. De ESPR heeft richtlijn 2009/125/EG met ingang van 18 juli 2024 ingetrokken, maar artikel 79, lid 1, onder b) houdt onder meer artikel 9, lid 3, ervan van toepassing op producten die vallen onder uitvoeringsmaatregelen die op grond van artikel 15 van die richtlijn zijn vastgesteld, totdat die maatregelen worden ingetrokken of achterhaald verklaard. Twee preciseringen: de verwijzing in artikel 9, lid 3, luidt formeel naar de ingetrokken verordening (EG) nr. 1980/2000, waarvan verordening (EG) nr. 66/2010 de opvolger is; en lid 4 stond de Commissie toe andere milieukeuren als gelijkwaardig te erkennen.
Voor de ESPR zelf geldt het vermoeden niet. Het vermoeden van conformiteit in de ESPR (artikel 41) berust op geharmoniseerde normen en gemeenschappelijke specificaties, niet op milieukeuren. Het Ecolabel is dus geen route naar ESPR-conformiteit en geen vervanging van het digitaal productpaspoort. Wie dat anders verkoopt, verkoopt een misverstand.
De onderliggende gegevens zijn dezelfde. Dat is het eigenlijke bedrijfsmatige punt. Ecolabel-criteria vragen gegevens over stoffen en hun concentraties, gerecycleerd materiaal, duurzaamheid, repareerbaarheid en recycleerbaarheid, energie- en hulpbronnenverbruik en plaatselijk emissies en ketenaspecten. Precies die velden draagt ook het digitaal productpaspoort en de rapportage op productniveau. Eén gegevenslaag bij het product bouwen — unieke identificatiecode, onderhouden stoffenlijst, geversioneerd bewijs, onderbouwde kengetallen — bedient de Ecolabel-aanvraag, het DPP, de CE-documentatie en klantvragenlijsten uit één bron. Per gelegenheid een spreadsheet bouwen betekent drie keer betalen. De volgorde daarvoor staat in DPP-implementatie: checklist.
Wat niet gedekt is — en wat u daar in 2026 aan kunt doen
Adviesteksten zwijgen hier meestal over, terwijl dit de haalbaarheid bepaalt.
Het Ecolabel bestaat alleen voor productgroepen waarvoor criteria zijn vastgesteld. Voor al het overige is er geen aanvraagroute. En de Commissie is in haar actuele aanwijzingen over criteriaontwikkeling expliciet: gezien de prioriteiten van het strategisch werkplan EU Ecolabel 2025-2029 kan in 2026 geen enkel verzoek om ontwikkeling van criteria voor nieuwe productgroepen in behandeling worden genomen. Voorstellen worden verzameld en bewaard voor latere beoordeling als er middelen vrijkomen.
Twee andere sporen zijn gesloten of geparkeerd:
- Financiële producten: het werk aan Ecolabel-criteria is stopgezet; de resultaten voeden de herziening van de verordening betreffende informatieverschaffing over duurzaamheid in de financiëledienstensector.
- Levensmiddelen en diervoeders: na een haalbaarheidsstudie en het advies van het Bureau is de Commissie momenteel niet voornemens criteria te ontwikkelen, zonder uit te sluiten hierop terug te komen in het kader van een bredere EU-voedselstrategie. De grondslag voor die onderzoekslijn is artikel 6, lid 5, van de verordening.
En artikel 11 sluit de voor de hand liggende omweg af: zijn voor een productgroep EU Ecolabel-criteria bekendgemaakt, dan mag een andere officieel erkende nationale of regionale type I-regeling die die groep op het moment van bekendmaking niet dekte, alleen tot die groep worden uitgebreid als haar criteria minstens even streng zijn als de Ecolabel-criteria. Nationale keurmerken zijn dus geen makkelijkere parallelle route.
Wie in een niet-gedekte productgroep werkt, heeft vanaf 27 september 2026 drie realistische opties: een bestaand, officieel erkend type I-keurmerk gebruiken als dat de groep dekt; een private certificeringsregeling kiezen die aantoonbaar aan de vier definitiecriteria voldoet — daarmee is het keurmerk toegestaan, zonder dat het algemene milieuclaims kan dragen; of afzien van algemene claims en in plaats daarvan specifieke, onderbouwde claims doen. Die derde optie wordt onderschat: punt 4a treft de algemene claim. Een concreet gegeven dat duidelijk en in het oog springend op hetzelfde medium is gespecificeerd — een onderbouwd aandeel gerecycleerd materiaal of een volgens een erkende methode berekende CO2-voetafdruk van het product — is geen algemene milieuclaim. De methodiek staat in CO2-voetafdruk van een product berekenen.
Vijf stappen ter voorbereiding
1. Ga na of er voor uw productgroep criteria bestaan
Zonder vastgestelde criteria is er geen procedure. Raadpleeg het overzicht van criteriabesluiten en de geldigheidsduur van het relevante besluit. Een besluit dat over acht maanden afloopt is een slecht startpunt — wacht de herziening af en werk intussen naar de nieuwe ontwerpcriteria toe.
2. Doe eerst de stoffentoets
Behandel artikel 6, leden 6 en 7, als uitsluitingstoets vóór al het andere. Concreet: staat een stof van de kandidaatslijst boven 0,1 gewichtsprocent in een homogeen onderdeel, dan is de route dicht — voor die stoffen bestaat geen afwijking. Dat is in uren beslist als de stoffengegevens er zijn, en blokkeert maanden werk als ze er niet zijn.
3. Loop uw eigen communicatie langs bijlage I
Inventariseer elk zegel, elk icoon en elke milieuclaim op verpakking, website, datasheet en marktplaatsvermelding. Per element één vraag: berust het op een certificeringsregeling in de zin van de definitie, of is het door overheidsinstanties vastgesteld? Is de claim specifiek en duidelijk en in het oog springend op hetzelfde medium gespecificeerd? Berust een klimaatclaim op compensatie? Presenteert de claim een wettelijke plicht als onderscheidend kenmerk? Dit hoort vóór 27 september 2026, niet erna.
4. Bouw de gegevenslaag één keer en gebruik hem vaker
Leg het bewijs dat de Ecolabel-aanvraag vraagt daar neer waar de paspoortgegevens al staan: bij de unieke productidentificatiecode, geversioneerd, met bron en datum per veld. De aanvraag wordt dan een zoekopdracht in plaats van een onderzoeksproject — en de ESPR- en paspoortverplichtingen putten uit hetzelfde bestand.
5. Plan vergoedingen en inspanning realistisch
De vergoedingen uit de verordening zijn bescheiden (aanvraag hoogstens 1 200 EUR, mkb 600, micro-ondernemingen 350; jaarlijkse vergoeding tot 1 500 EUR, met korting bij EMAS of ISO 14001). Begroot laboratoriumtests, leveranciersbewijs en mogelijke verificaties ter plaatse apart — daar zit de echte kostenpost. En plan op de klok van artikel 9: twee maanden volledigheidstoets, zes maanden om het dossier aan te vullen.
Veelgestelde vragen
Is het EU Ecolabel vanaf 27 september 2026 verplicht?
Nee. Het blijft vrijwillig — artikel 1 van verordening (EG) nr. 66/2010 zegt dat uitdrukkelijk. Wat verandert is het recht eromheen: duurzaamheidskeurmerken zonder certificeringsregeling worden oneerlijk, en het vereiste bewijs van erkende uitstekende milieuprestatie is in de wettekst gekoppeld aan de Ecolabel-verordening en aan officieel erkende type I-regelingen. Het keurmerk wordt niet verplicht, maar wel een bij naam genoemde bewijsroute.
Vervangt het Ecolabel het digitaal productpaspoort?
Nee, in geen van beide richtingen. Het paspoort is een verplichting die uit de ESPR en de betreffende gedelegeerde handelingen volgt; het Ecolabel is een vrijwillige onderscheiding onder een eigen verordening. Een vermoeden van conformiteit met ecodesign-eisen bestaat uitsluitend in het oude bestand van uitvoeringsmaatregelen onder richtlijn 2009/125/EG, dat de ESPR via artikel 79, lid 1, onder b), van toepassing houdt. Het vermoeden van conformiteit in de ESPR zelf loopt via geharmoniseerde normen.
Wat kost het EU Ecolabel werkelijk?
De vergoedingen uit bijlage III: een aanvraagvergoeding naar werkelijke administratiekosten, niet lager dan 200 en niet hoger dan 1 200 EUR (mkb en marktdeelnemers uit ontwikkelingslanden niet hoger dan 600, micro-ondernemingen 350), min 20 % bij EMAS-registratie of ISO 14001-certificering; plus een mogelijke jaarlijkse vergoeding tot 1 500 EUR (mkb 750, micro-ondernemingen 350). Niet inbegrepen zijn tests, conformiteitsbeoordeling en, waar van toepassing, reis- en verblijfkosten voor verificatie ter plaatse buiten de lidstaat van de bevoegde instantie — die draagt de marktdeelnemer op grond van artikel 9, lid 5.
Mijn productgroep is niet gedekt — kan ik opname aanvragen?
In beginsel mag elke belanghebbende een voorstel voor een nieuwe productgroep indienen. In de praktijk niet dit jaar: vanwege de prioriteiten van het strategisch werkplan EU Ecolabel 2025-2029 kan de Commissie in 2026 geen enkel verzoek om criteriaontwikkeling voor nieuwe productgroepen in behandeling nemen. Voorstellen worden verzameld en later beoordeeld, als de middelen dat toelaten.
Mag ik het Ecolabel in mijn logo opnemen?
Nee. Artikel 9, lid 13, bepaalt dat het recht om het EU Ecolabel te gebruiken zich niet uitstrekt tot gebruik als onderdeel van een handelsmerk. Toegestaan is gebruik op de producten waaraan het is toegekend en op het bijbehorende promotiemateriaal (lid 11) — met het registratienummer.
Verder lezen
- Digitaal productpaspoort in 15 minuten: wat het DPP is en waarom de EU het invoert
- ESPR-verordening: ecodesign-eisen
- Empowering Consumers-richtlijn: greenwashing en DPP
- Green Claims-richtlijn: milieuclaims
- REACH-verordening en digitaal productpaspoort
- CO2-voetafdruk van een product berekenen
- DPP-implementatie: checklist
Wilt u het bewijs voor een Ecolabel-aanvraag en de gegevens voor het digitaal productpaspoort uit één bron halen, dan laat myDPP zien hoe die gegevenslaag bij het product wordt opgebouwd.
Bronnen
- Verordening (EG) nr. 66/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009 betreffende de EU-milieukeur: EUR-Lex 32010R0066
- Verordening (EU) 2017/1941 van de Commissie van 24 oktober 2017 tot wijziging van bijlage II: EUR-Lex 32017R1941
- Richtlijn (EU) 2024/825 (Empowering Consumers) van 28 februari 2024: EUR-Lex 32024L0825
- Verordening (EU) 2024/1781 (ESPR) van 13 juni 2024: EUR-Lex 32024R1781
- Richtlijn 2009/125/EG (kaderrichtlijn ecologisch ontwerp), artikel 9: EUR-Lex 32009L0125
- Europese Commissie, EU Ecolabel — productgroepen en criteria: environment.ec.europa.eu